Alexandre Bóveda, lección pictórica maxistral de Castelao

Alexandre Bóveda, lección pictórica maxistral de Castelao

Está entre nós "A derradeira leición do mestre", significado cadro político de Castelao. Dende os primeiros días de marzo preside a antiga biblioteca do Pazo Provincial dende o seu lado norte, cal estrela Polar. Como se dun faro se tratara, con Benito J. Feijoo e Concepción Arenal por tras, na parede, e V. Lamas Carvajal e M. Curros Enríquez na entrada do recinto. Están o seu carón as cinsas de Rodolfo Prada e Manuela Fraga, a súa dona, chegadas como o cadro dende Buenos Aires. Noutra vitrina-cofre, conferencias e discursos de Prada, galeguista natural dos Peares, comparten espazo con «Alba de groria», o célebre discurso do polígrafo de Rianxo, a primeira edición do seu libro «Sempre en Galiza», e unha bandeira galega: son a esencia de ‘Castelao e Prada ¡irmaus!’, reivindicativa exposición pictórico-bibliográfica. No folleto ilustrado que a acompaña, hai un texto, "De Baires a Ourense, con billete de ida e volta", firmado por Luís González Tosar, quen escribe como "unha mañá do inverno austral de 1944 en Buenos Aires" Prada visita a Castelao con Domingo Maza, escultor, que está a facer un busto de Bóveda en bronce segundo un debuxo daquel, para o Día dos Mártires Galegos do 17 de agosto seguinte, día festivo. Aquel proponlle facer un gran óleo que o acompañe dende a estampa sexta do seu cartafol de guerra «Galicia mártir» realizado en Valencia en 1937, "A derradeira lección do mestre", que acepta. É unha dobre iniciativa da Irmandade Galega, o Partido Galeguista en América, e moito máis, claro está... 

Castelao acomete o encargo moi minguado da vista naquela altura, e forzas, mais con entusiasmo. Dende que debuxara o "Álbum Nós", a súa primeira obra de empeño, leva ás costas o caricaturista, o ilustrador e grafista, e o pintor, abano dun artista consciente no que se desenvolveu. A súa visión plástica ínzase no contexto da Art Nouveau ou Modernisme, a admiración por Valle Inclán e a amizade con Xesús Corredoira, Carlos Sobrino e Camilo Díaz Baliño. Mais as doenzas graves na vista xa dende 1913 foron decisivas para a súa pintura, e para a súa profesión.

A obra-símbolo do Castelao das leccións de Goya e Raemarkers, minimamente cambiada respecto do debuxo, presenta a dous nenos con camisa clara ao xeito dos Fusilamentos de Goya en actitude de homenaxe dolosa ao lado dun home novo morto, a carón dunhas poderosas vimbieiras que semellan pernas nun pequeno outeiro con un tobo. Chámalle mestre, Castelao, dende o título. Éo, pois iso foi Alexandre Bóveda, que é de quen se trata. Mais, "¿Quen foi Bóveda? I eu diría: Leede o Estatuto Galego i en cada unha das súas palabras veredes latexar o esprito, a intelixencia, a vontade de Bóveda; lembrade os mil incidentes que precederon á celebración do plebiscito estatutista e veredes que Bóveda foi o heroi de tódalas xornadas", falou Castelao no ‘Funeral civil a Bóveda’. E engadiu "pensade no retorno á legalidade e ao orde democrático, cando en Galiza brile o sol da liberdade... i entón veredes que o nome de Bóveda será a nosa bandeira"...