El “ilustre ourensán descoñecido"
REPORTAJE
José Iglesias vuelve a la ciudad que lo vio nacer hace 90 años para un documental en el que muestra cómo un cristalero que había sido de los niños más pobres de Ourense acabó siendo un destacado economista heterodoxo.
Cando volvín tras 30 anos deime conta de que era un home sen pasado". Es José Iglesias Fernández, que con casi 90 años (nacido en 1931) es un desconocido para la mayoría de ourensanos. Ayer regresó a la ciudad que lo vio nacer para grabar un documental que narra su vida. Este destacado economista heterodoxo, creador del concepto de "Renta Básica", acabó marchando de Auria cuando sus inquietudes obreras explotaron en pleno franquismo. Hoy, la renta que siempre defendió sigue sin llegar a buen puerto: "Polo feito de nacer, tes dereito a unha cantidade que che cubra as necesidades básicas. A caridade é un modelo débil. Non che teñen por que obrigar a desnudarte e demostrar que eres pobre".
Una vida de emigrante
Si alguien sabe de lo que es capaz que te permitan tener oportunidades, ese es José Iglesias. Nació "na plazuela do Correxidor". Su familia era de Oxén (Vilamarín) –chamábanos os Louriños, eran todos rubios"– y Rairo, pueblo de Amoeiro. "Era o neno máis pobre dos moitos pobres que había na cidade", recuerda, en un perfecto gallego, pese a vivir casi 70 años fuera. "O galego foi a miña lingua nai, na que son analfabeto. A miña lingua culta é o inglés ou o castelán". Y es que en la lengua de Shakespeare consiguió sacarse Económicas, ya con 40 años. "Pagoume os estudos o goberno inglés, porque levaba catro anos traballando e xa podía acceder á beca", recuerda.
Hasta llegar a eso, este humilde cristalero y futuro economista empezó su vida laboral en la calle Curros Enríquez de Ourense, en la desaparecida Unión Cristalera. Con apenas 22 años , en 1954, y tras haber formado parte activa de entidades como la Coral De Ruada, su conciencia sindical le obligó a irse: "A empresa queríame condenar a ser peón toda a vida".
Se marchó a Bilbao, donde empezó viviendo "en chabolas". Conoció a su mujer, Miren Etxezarreta, hoy catedrática emérita de Economía Aplicada en la Universidad Autónoma de Barcelona, militando en grupos obreros religiosos mientras seguía trabajando como cristalero. Por las noches, y con la ayuda de Miren, estudiaba para sacarse el Bachillerato Elemental.
Cuando lo tuvo, emigraron a Inglaterra. "Ela xa sacara Económicas en Bilbao e eu ao ter catro anos traballados den Londres podía sacar o Bachillerato Superior Inglés e despois ter unha beca para estudar o que quixera". En 1972, "o neno máis pobre da praza do Correxidor" obtenía su licenciatura de Económicas, se había casado con Miren y había tenido un hijo. Con ellos, regresó al País Vasco, de donde pronto huyeron.
"Miña muller encabezou a loita contra o Proceso de Burgos e xa ninguén nos daba traballo. Nin nos partidos de esquerdas nos axudaban", recuerda espléndido .
Se marcharon entonces a Barcelona, de donde no se moverían. Allí llegó a trabajar 12 años de jefe de Planificación una empresa química: "Ao principio paseinas gordas. Había quen non comprendía que houbera un roxo na dirección". Empezó a integrar movimientos sociales, donde desarrolló la democracia comunalista –un sistema alternativa al capitalismo que apuesta por la vida en comunidad–.
Entonces, Ourense ya quedaba demasiado lejos. "Estuven 30 anos sen volver. Só unha vez, polos inicios dos 80, viñera a Santiago cun amigo francés e deixáronnos 20 minutos no Ponte Novo. Alucinei, non recoñecía a cidade boteime a chorar". Acabó regresando de verdad años después. "Foi como unha folla en branco. Cheguei e non recoñecía a ninguén. Era a procesión do Corpus, púxeneme na porta da Catedral , saía xente e non coñecía ningúen. Fundiume. Volvín e estiven unha semana enfermo. Deime conta de que era un home sen pasado. A muller non me deixou volver máis só".
Nuevo documental
Ayer, volvió para grabar el documental "José Iglesias, un ilustre ourensán descoñecido", que financia la Diputación, y reencontrarse con el pasado. Acaba de donar todos sus libros a la Biblioteca Pública de Ourense, la única que tiene toda su obra. Aprovecha para hablar de la "preocupante" política actual, de la izquierda "qu se desviou hai anos do camiño" y reivindicar su municipalismo comunalista como alternativa al capitalismo. Mientras, ve necesaria una renta mínima. "Temos dereito a unha cantidade que cubra o básico. O Ingreso Mínimo que fixeron obriga a desnudarte e dicir que es pobre. Iso é humillante". Los municipios lo son todo: "Estou en contra das institucións que non sexan o municipio, é o máis próximo a ti". Ayer, se reencontró con el suyo: "Aquí non me queda nada, busquei os amigos, pero morreron todos..." n
Contenido patrocinado
También te puede interesar
DENUNCIAS DE LOS LECTORES
Cronista local | Las denuncias de los vecinos de Ourense hoy, miércoles, 28 de enero
SE DUPLICA EN ESPAÑA
Ourense esquiva, con cero casos, el repunte del sarampión
Lo último
ENTROIDO DE XINZO
Las olas toman la Praza Maior en Xinzo en el domingo oleiro
PLENO EXTRAORDINARIO URGENTE
Jácome da casi por perdidas subvenciones que rozan el millón de euros y echa balones fuera: "Yo no hice las leyes"
RATIFICACIÓN PENDIENTE
Acuerdo de financiación entre demócratas y republicanos en el Senado de EEUU