Os vellos oficios van á escola en A Pobra de Trives

Hai días nos que o colexio soa diferente. Soa a curiosidade, a preguntas lanzadas ao aire, a mans pequenas tocando materiais antigos e a historias que veñen de lonxe, ou non de tan lonxe. No CEIP plurilingüe Manuel Bermúdez Couso da Pobra de Trives, o alumnado está a vivir unha experiencia que vai máis alá dos libros: unha viaxe ao pasado máis próximo, ese que fala do valor dos oficios ambulantes que marcaron durante décadas a vida das aldeas ourensás.

Cos ollos ben abertos e a ilusión a flor de pel, os nenos achéganse a un tempo no que as costureiras, os cesteiros, os carboeiros ou os afiadores eran parte esencial do día a día. A través dun proxecto educativo cheo de emoción e descubrimento, investigan quen eran estas persoas, como traballaban e que papel xogaban na comunidade, convertendo as aulas en espazos vivos de memoria e aprendizaxe compartida.

Os nenos aprenden técnicas antigas e manipulan materiais de cesteiros, afiadores ou carboeiros

O primeiro ciclo mergúllase no oficio dos cesteiros, descubrindo a maxia de transformar materiais sinxelos en pezas útiles coas propias mans. A visita de Ángel Fernández e da súa filla Merche, artesáns do Barco de Valdeorras, foi unha auténtica lección de sabedoría e paciencia, na que os máis pequenos puideron tocar, probar e crear, coa colaboración de Ana, unha nai do centro, facendo da experiencia algo aínda máis especial. Ver como os dedos miudos se movían con destreza ata facer o seu pequeno cestiño para levar a casa.

No segundo ciclo, a figura do afiador esperta sorpresa e admiración. O alumnado afonda na súa historia, na súa tradición e no barallete, a lingua secreta que utilizaban para comunicarse. Grazas á charla de Laura Fentanes, especialista no tema, os rapaces descubriron palabras e expresións que soaban a misterio e identidade, abrindo unha xanela a un mundo case esquecido, xusto nesta terra, onde mesmo algúns veciños traballaron de afiadores e usaron o barallete. A propia Laura explicaba que estaba máis acostumada a falar para os adultos sobre o barallete, pero “a pesares de estar acostumada a outro público, chamoume a atención do implicados e atentos que estaban, noteille moita predisposición”. Unha canción de Luar na Lubre, Os Tafenos da Gaurra, totalmente en barallete serviulle a Fentanes no seu obradoiro. Veciños, ou coñecidos dos avós aínda viviron épocas de andar coa roda, “houbo varios rapaces que me decían ter visto as rodas de afiar e oír historias dos afiadores, nótase que tiñan este mundo moi próximo”, manifestaba a xove experta en barallete.

Os máis pequenos do colexio coñecen o oficio das costureiras entre fíos, contos e agullas, en obradoiros cheos de tenrura e coa implicación das familias, a través de “Manuela, a nosa costureiriña”, personaxe creada para achegar aos máis pequenos a este oficio. Mentres que o terceiro ciclo se achegará ao traballo dos carboeiros, persoas que vivían no monte, ao carón dos fornos de leña, nun oficio marcado polo esforzo e a resistencia.

Este proxecto, concibido para desenvolverse ao longo de dous cursos, busca primeiro achegar estes oficios ao alumnado e recoller información, para no vindeiro curso transformar todo o aprendido nun documental.