Allariz estrea o ano José Suárez vestindo as rúas coa súa obra

As empedradas e senlleiras rúas de Allariz vestíronse coas fotografías do seu fillo, José Suárez (1902-1974), para homenaxealo polo Día das Artes Galegas 2026, celebrado onte, 1 de abril, a data na que o Mestre Mateo asinou, como así o reflexan aínda, os dinteis do Pórtico da Gloria en 1188.

A Real Academia Galega de Belas Artes decidiu achegar o acto conmemorativo á vila natal de Suárez, quen ademais de ser o primeiro fotógrafo recoñecido nesta efeméride, é o primeiro ourensán en entrar nesta pretixiosa lista, na que se pón a altura de persoaxes coma o Mestre Mateo, Castelao, Maruxa Mallo, Martín Códax ou Francisco Asorey.

Pasadas as 19,00 horas, a Casa da Cultura alaricana abriu as súas portas para dar comezo ao acto. O salón de actos estivo ateigado por unha morea de artistas, intelectuais, académicos e figuras recoñecidas da escea cultural galega, que xunto aos representantes das administracións públicas e aos veciños de Allariz, desfrutaron das interpretacións musicais que atenderon ás inquedanzas e desexos de Suárez: música clásica, nipona e arxentina puxeron a banda sonora ao acto.

Manuel Quintana Martelo, o presidente da Real Academia Galega de Belas Artes, foi o encargado da apertura do acto: “Allariz é unha auténtica antoloxía cultural de Galicia”, afirmou. “O difícil é retratar o espírito do pobo e mesmo aquelo que esconden as cousas. Non só as persoas e os lugares (...), senón captar os sentementos, as mágoas, as alegrías, a ansia ou a viaxe. Este é o mérito de José Suárez, entrar na alma do pobo”.

Xurxo Lobato, académico da RAGBL, foi o encargado dunha laudatio que percorreu a vida de Pepe, como se referiu a Suárez en varias ocasións. Dende a primeira cámara fotográfica que tivo, agasallada polo seu pai, pasando polas primeiras imaxes publicadas ata a mostra “Mariñeiros” de 1936, unha das máis recoñecidas e identitarias da súa traxectoria. O exilio en Arxentina e Uruguay, o seu paso polo país do sol nacente, Xapón, e incluso as amizades que mantivo ao longo da súa vida: Unamuno, Blanco Amor ou Alberti, e incluso Akira Kurosawa.

A alcaldesa, Cristina Cid, afirmou que “hai días nos que unha vila sinte que a súa historia fala máis alto ca nunca”, adiantando que Allariz abrirá o primeiro museo dedicado ao fotógrafo, grazas ao apoio da familia. O Conselleiro de Cultura, José López Campos, calificouno coma “un dos máis grandes do século XX”, asegurando que é “de xustiza” que sexa o primeiro fotógrafo en recibir este recoñecemento: “Situámolo no lugar que merecía pola súa ollada única”.

Manuel Quintana Martelo Presidente de la Real Academia Galega de Belas Artes: “Afastar a cultura da xente

é un empobrecemento”

Pregunta. É a primeira vez que se lle dedica a un ourensán

Respuesta. É o primeiro sí, algo anecdótico. Na Academia non buscamos por provincias, pobos ou capitais, senón que a fotografía está dentro das seccións da Academia e tocoulle este ano a José Suárez como unha figura relevante da historia da fotografía e as artes galegas. Coincide que é ourensán e é o primeiro ao que lle toca ser homenaxeado.

R. Decidímonos por el porque entendemos que é a figura, quizais, máis destacada internacionalmente da fotografía en Galicia. Foi un home que viviu prácticamente tres cuartas partes do século XX, que estivo no exilio, que coñeceu a intelectuais internacionais, e que a súa obra ten unha pegada importante no que son os patróns da fotografía galega, mirada polos fotógrafos máis contemporáneos. É unha figura a que lle sobran motivos para ser homenaxeada como tal. Foi unha persoa que fixo ir a súa disciplina máis aló do puro exercicio fotográfico, incorporándoo a consideración de Arte -con maiúscula-.

P. Como están de saúde as belas artes na provincia de Ourense?

R. Sempre chegan noticias non moi agradables neste aspecto dende Ourense, atendendo especial á capital. Nós temos a tres académicos ourensáns e nos fan chegar as inquedanzas e as preocupacións que se producen, primeiro na cidade de Ourense, polas políticas que se están á levar a cabo. É unha mágoa, nós entendemos que a cultura é o punto de partida da significación dos pobos. Afastar a cultura da xente é un empobrecemento.

R. Xa temos posto en coñecemento do Concello de Ourense a nosa preocupación polo que está a acontecer na cidade, e é a nosa obriga como institución protexer as iniciativas culturais.

P.

P. Que labor realiza a Real Academia Galega de Belas Artes?

R. A pretensión da Academia é que as figuras históricas non queden no esquecemento, recoñecendo a súa traxectoria e aprendendo das súas ensinanzas.

R. Ademais, somos o órgano consultivo para todo o relativo ás artes da Xunta de Galicia, tamén estamos ao servizo dos poderes políticos e sociais en canto as inquedanzas e preocupacións que se producen. Adoitamos facer informes sobre os atentados ao noso patrimonio cultural e urbanístico ou arquitectónico, así como outras situacións nas que requiran de protección ao longo do territorio galego.