A Xunta pon en marcha 700 novas prazas para maiores, 456 en Ourense

A atención ás persoas maiores e a garantía dun envellecemento activo e digno constitúen un dos piares fundamentais da acción política da Xunta de Galicia. Nunha comunidade marcada por unha estrutura demográfica que presenta desafíos significativos, a prioridade do Executivo autonómico reside en asegurar que a poboación de máis idade conte cunha rede de servizos de proximidade robusta, accesible e, sobre todo, humana. Coa finalidade de transformar este escenario e fortalecer a cobertura asistencial, a Consellería de Política Social e Igualdade puxo en marcha hai xa dous anos un ambicioso e transformador Plan de Investimentos. Esta actuación, que se atopa na actualidade na súa fase final de execución, non é simplemente unha serie de obras públicas; senón unha aposta estratéxica que supón un antes e un despois na dotación de infraestruturas nos concellos galegos, especialmente naqueles do ámbito rural, onde a necesidade de recursos é máis acuciante para fixar poboación, dinamizar a economía local e garantir, por riba de todo, o benestar e a calidade de vida dos veciños e veciñas que nos legaron o noso presente.

Orixe e obxectivos

O punto de partida do Plan de Investimentos sitúase no mes de marzo de 2022, momento no que se formalizou un acordo marco estratéxico entre a Xunta de Galicia e a Federación Galega de Municipios e Provincias (Fegamp). Este pacto naceu da necesidade de coordinar esforzos entre a administración autonómica e o poder local para sufragar, de xeito conxunto e eficiente, a construción, reforma ou ampliación de residencias de maiores, centros de día, vivendas comunitarias e centros sociais de titularidade municipal.

O obxectivo deste convenio pasaba por superar as barreiras xeográficas que a miúdo limitan o acceso aos servizos. Por iso, a Xunta de Galicia mobilizou un total de 18,5 millóns de euros, nun exercicio de responsabilidade e visión de futuro. Deste xeito, este investimento non só persegue a mellora directa na calidade de vida dos usuarios e usuarias, senón que actúa como un dinamizador do tecido socioeconómico das zonas rurais.

Nestes territorios, a presenza dun centro de maiores ou dun centro social constitúe un servizo esencial que permite o mantemento da poboación activa e o coidado da memoria colectiva. O obxectivo da iniciativa é apoiar aos concellos de menos de 20.000 habitantes para construír, reformar ou ampliar centros dirixidos á atención integral deste colectivo para “darlle servizos ao rural” e axudar a fixar poboación. De feito, a Xunta destaca que se busca garantir “a mellor atención ás persoas maiores para que poidan envellecer con dignidade e teñan a oportunidade, se así o desexan, de vivir nunha residencia preto da casa”.

Impulso ás prazas asistenciais

O impacto cuantitativo e cualitativo deste plan marca un fito na historia das políticas sociais de Galicia. Deste xeito, a súa execución total permitirá a posta en marcha de máis de 700 novas prazas públicas de atención a maiores en toda a xeografía galega, repartidas concretamente entre 569 prazas de atención residencial e 134 prazas en centros de día.

A Xunta seleccionou 24 proxectos que cumprían os requisitos establecidos coa Fegamp, e que permiten a construción de 16 novos centros, incluíndo 12 residencias e 4 centros de día, dotando de novas capacidades a concellos que ata ese momento carecían destes servizos.

Adicionalmente, desenvolveuse a reforma ou ampliación de 7 centros residenciais xa operativos, incluíndo actuacións en centros integrais que combinan os dous servizos, e a creación dun novo centro social de referencia. A Xunta achegou preto do 70% do investimento total. A isto hai que sumar a achega da Deputación de Ourense, que completou este esforzo orzamentario con 3,4 millóns de euros para os concellos da provincia, permitindo que a envergadura das actuacións fose aínda máis ambiciosa.

O caso de Ourense

A provincia de Ourense destaca neste Plan de Investimentos polo volume de recursos que recibe, pero tamén e sobre todo pola alta demanda e pola súa necesidade social. Recibindo un total de 12 millóns de euros, Ourense concentrou a execución de 16 dos 24 proxectos totais, sendo a provincia con maior participación de toda Galicia tras presentar 34 solicitudes.

Neste sentido, a realidade demográfica de Ourense, caracterizada pola dispersión e por un elevado número de concellos rurais con menos de 2.000 habitantes, esixe un esforzo diferenciado. Por iso, o plan da Xunta permitiu na provincia a creación dun total de 456 novas prazas de atención, das cales 386 son de carácter residencial e 70 para centros de día. Os concellos beneficiados en Ourense son A Bola, A Gudiña, A Peroxa, Avión, Carballeda de Avia, Chandrexa de Queixa, Laza, Manzaneda, Os Blancos, Piñor, Ramirás, Teixeira, Trasmiras, Verea, Vilamarín e Xunqueira de Ambía. Estes proxectos, que contaron co respaldo financeiro adicional da Deputación provincial, son a proba do éxito da colaboración institucional.

Distribución territorial

O compromiso territorial deste Plan de Investimentos da Consellería de Política Social e Igualdade abrangue toda a xeografía galega, tecendo unha rede de seguridade que se estende moito máis aló da provincia ourensá. Así, a distribución dos 24 proxectos complétase cos traballos desenvolvidos na provincia da Coruña nos concellos de Boimorto, Sobrado e Toques; na provincia de Pontevedra, coas melloras nos concellos de Crecente, Dozón e Fornelos de Montes; e na provincia de Lugo, cos proxectos estratéxicos en Abadín e Riotorto.

Reforzo de prazas residenciais

Lonxe de considerar este plan como unha actuación illada ou un punto final, a Xunta entende a iniciativa como a semente dunha estratexia moito máis fonda e prolongada no tempo. De feito, o Goberno autonómico anunciou recentemente que, tras a finalización destes traballos durante o próximo mes de setembro, abrirase unha nova etapa na que o Goberno galego lanzará un novo Plan de residencias, un compromiso parlamentario firme que permitirá sumar outras 1.800 novas prazas.

Esta nova fase anunciada polo titular do Executivo autonómico concentrarase especialmente na construción de centros residenciais en concellos de menos de 50.000 habitantes, seguindo a lóxica de descentralización e apoio ao medio rural que marcou o plan de 2022. Con este horizonte, a Xunta pretende asegurar que a mellora da rede autonómica de centros de maiores non se deteña, senón que medre ata cubrir todas as necesidades da poboación galega con criterios de calidade e equidade territorial. Isto enmárcase no obxectivo do Goberno galego de crear 3.500 novas prazas de atención residencial en Galicia nos próximos tres anos.

Unha rede de apoio integral e de proximidade

Se ben a construción e reforma de centros de maiores é un requisito básico e fundamental, a política social de Galicia é consciente de que as necesidades do seu tecido social precisan de completar esta rede de residencias e centros con outros servizos de proximidade. Por iso, a Xunta mantén o foco nunha atención integral que prioriza que cada persoa poida decidir como desexa vivir esta etapa da súa vida, fomentando sempre a súa autonomía e a súa vinculación coa súa contorna habitual.

Neste eido, a Consellería de Política Social e Igualdade consolida medidas complementarias que xa son un referente, como o Bono Coidado no Fogar. Este programa, dirixido a persoas en situación de dependencia que reciben atención no seu propio domicilio, xa beneficia na actualidade a preto de 40.000 usuarios e usuarias, cunha previsión estratéxica de chegar ata os 50.000 durante a presente lexislatura.

Do mesmo xeito, as 150 Casas do Maior que operan a día de hoxe por todo o territorio galego, tamén constitúen un servizo de proximidade adaptado ás necesidades do medio rural, que se verá reforzado coa apertura programada de 10 novas unidades adicionais cara ao ano 2027.

En definitiva, todas estas actuacións integradas, desde a construción de grandes centros residenciais ata o apoio directo no domicilio, forman parte dunha filosofía que entende o coidado dos maiores como unha cuestión de xustiza social, garantindo servizos de alta calidade e infraestruturas modernas que permiten que todos os galegos e galegas, vivan onde vivan, teñan a posibilidade de envellecer con dignidade, en liberdade e, sobre todo, preto dos seus seres queridos e das súas raíces.