Cuatro siglos creando campanas a mano

ARTESANÍA

José Enrique López Ocampo regenta en Caldas de Reis el único taller artesano de campanas que queda en España, activo desde 1630, y de cuyo horno salieron piezas para templos de todo el país forjadas en bronce, cobre y estaño

José Enrique López Ocampo en la fundición de Arcos da Condesa (Caldas de Reis) con una campana en restauración (izquierda) y, a la derecha, el artesano con el molde de barro.
José Enrique López Ocampo en la fundición de Arcos da Condesa (Caldas de Reis) con una campana en restauración (izquierda) y, a la derecha, el artesano con el molde de barro. | IRIA LORENZO

En Arcos da Condesa, Caldas de Reis, permanece o único taller artesán de campanas de España, dirixido por José Enrique López Ocampo, coñecido como ‘Chicho’. “Heredé el oficio de mi familia y lo aprendí de mi abuelo y mi padre. Soy un carpintero”, explica humilde o artesán.

O taller, chamado Campanas Ocampo, remonta os seus orixes ao ano 1630, cando o mestre campanero errante Juan Gerónimo Blanco se estableceu na comarca. Desde entón, o taller non deixou de funcionar. A empresa crea campanas a man para toda Galicia e España, e actualmente está restaurando as da catedral de Mondoñedo.

O proceso de fabricación combina técnicas de carpintería, ferraría e alfarería, usando bronce, cobre e estaño. Comenza cun molde de barro, ao que se adapta o deseño segundo as medidas do lugar onde se instalará a campana. A fundición realízase nun gran forno, no que hai que incorporar arena durante todo o proceso, o cal José Enrique describe como “a parte máis dura porque come moito oxíxeno”.

A fundición actual está dentro dunha casa de 1886, adquirida pola familia para este fin, coas paredes e teito tiznadas de negro. Desde este taller saíron campanas para a catedral de la Almudena, a catedral de Santiago de Compostela, e numerosas igrexas galegas, como A Franqueira, As Neves, A Estrada e a Virxe da Barca de Muxía. No século XXI crearon unha campana de unha tonelada para Santa María de Ortigueira.

O taller tamén restaura mecanismos de campanarios e pezas deterioradas, como a madeira, e incluso fabrica mecanismos automatizados, contando con electricistas e carpinteiros para encargos grandes. José Enrique explica: “No solo es hacer la campana, tiene que poder tocarla bien el campanero”.

O artesán, de 48 anos, destaca que o traballo “é duro físicamente, pero hai outra xente que vai ao ximnasio e eu non o necesito”. Fai unha media de 20 a 30 campanas ao ano, e lembra que “non é un traballo para facerse rico, pero estou ao meu aire e teño encargos para todo este ano”.

José Enrique recoñece que hai anos había tres talleres na zona, todos da familia Blanco, pero agora Campanas Ocampo é o único que permanece, mantendo a tradición de fabricar e tocar campanas a man. Respecto ao futuro, o artesán non se preocupa demasiado: en súas mans segue a latir o repique da vida e a morte dos pobos e cidades.

Campana de una tonelada hecha para Barcelona.
Campana de una tonelada hecha para Barcelona.

Visitas de peregrinos y curiosos

El taller de este maestro campanero no es ajeno a curiosos y peregrinos, que se desvían de la ruta del Camino Portugués que atraviesa el municipio caldelano, atraídos por su singularidad. “Atópome con xente que quere ver cómo traballo, especialmente en verán. Non sei cómo se enteran”, explica José Enrique Ocampo.

De hecho, hay que desviarse unos metros desde el itinerario oficial hasta la aldea de Badoucos, donde está la fundición de Campanas Ocampo, una casa que pasaría desapercibida en el entorno, salvo por las campanas de distintos tamaños colgadas en la entrada, su seña de identidad.

Por el momento, José Enrique acepta visitas de grupos de unas quince o veinte personas con reserva, “porque senón, non me deixan traballar”, afirma con una sonrisa. A pesar de ello, le gusta mostrar su quehacer diario, especialmente a los más jóvenes y extranjeros.

El taller abre de lunes a viernes, de 9.00 a 17.00 horas y todas las personas son bienvenidas si se avisa con antelación al correo ocampoartes@gmail.com.

Contenido patrocinado

stats