Bruno Rúa, investigador e divulgador de Verín: “A memoria, para os territorios do rural é imprescindible”

O investigador e divulgador verinés, Bruno Rúa, dedica boa parte do seu traballo a catalogar e evitar que caian no esquecemento as aldeas da provincia de Ourense. Durante a xornada de este xoves presenta no Edificio Multiusos da Mezquita a súa obra “Aldeas de Conso, Frieiras e Viana (e As Portelas)”, na que realiza unha retrospectiva das aldeas destes concellos orientais, recuperando a súa memoria, historia e identidade.

Pregunta. O seu libro nace do compromiso coa memoria. Que significa para vostede “memoria do territorio” e por que cre que é tan importante preservala hoxe en día?

Respuesta. A memoria é imprescindible para os territorios agora que o mundo rural está desaparecendo a un ritmo brutal. Se non se fan exercicios de memoria, é posible que dentro dunhas décadas ningún dos lugares que recoñecemos hoxe en día poida ser nin identificado sequera. Ademais, o compromiso é en realidade coa xente que aínda vive e viviu neses lugares. Non pode ser que no futuro poidamos chegar a eses lugares feitos unha morea de pedras e só poidamos chegar á conclusión de que por alí pasaron seres humanos. Non, eses seres humanos impregnaron as pedras de emocións e sentimentos que non se poden esquecer salvo traizoando esa memoria.

P. Que foi o que lle motivou a escribir este libro?

R. Hai xa varios anos publiquei “Aldeas da Tamagania”, unha colección de historias, relatos, contos e lendas de todas e cada unha das aldeas da comarca do Támega. O resultado foi tan satisfactorio que continuei facendo o mesmo na comarca veciña do oeste, a Limia. E para non ser menos, tamén tiña que coñecer as aldeas da comarca oriental. Todo xurde do afán de coñecemento.

P. Como foi o proceso de recompilar información sobre as aldeas e a súa historia?

R. O proceso é sinxelo, primeiro documentación, haxa pouca ou moita, principalmente entre crónicas indirectas e hemeroteca. E logo, o máis bonito e agradecido, o traballo de campo, ir de aldea en aldea falando coa xente, recopilando historias, fotografiando todos os elementos significativos da aldea, beber das súas fontes, respirar o seu aire, pisar a mesma lama que pisaron centos de xeracións antes de min... É fascinante facer algo así.

P. Pensa que a sociedade actual valora suficientemente o saber dos pobos e aldeas ou aínda existe unha mirada que o considera xa algo do pasado?

R. Hoxe á moita xente se lle enche a boca de falar do rural..., dende a cidade. Semella que pasamos do desprezo máis absoluto a unha mirada idealizadora ou romántica do que é o mundo rural. Unha e outra son puntos de vista equivocados e perigosos porque non contan a verdade. O mundo rural hai que vivilo para falar del. De feito, sempre considerei que se algunha solución se atopa para evitar a desaparición do mundo rural sairá dese mesmo mundo.

P. Hai algunha historia ou lenda que lle impactase especialmente durante a investigación?

R. Si, gustoume moito a historia da familia dos Bordas. A mediados do século XIX, e a piques de producirse un levantamento, un golpe de estado contra o réxime de Isabel II por parte dos liberais, no último momento se desarticula ese golpe. Pero iso non ocorre na Mezquita. Como as comunicacións non eran as de agora, e ante a falta de máis ordes concretas, os Bordas lideraron un levantamento liberal que só afectou á Mezquita en toda España. E durante dous anos tiveron en vilo a un reximento do exército que non puido en ningún momento con eles. Cando xa non podían máis, retiráronse, recibindo a amnistía anos máis tarde.

P. Cre que este tipo de obras poden axudar a fortalecer a identidade local?

R. Penso que unha obra non é auga que mova muíño, pero seguro que incitando a mellorar o presente, a xente pode comezar a remover conciencias e recuperar o orgullo de ser do mundo rural.