A lápida en galego máis antiga do país emerxe no Baño

Pedro Rivero era un agricultor da conca do Limia, que estudou no seminario, formou unha familia e exerceu de membro do xurado provincial a finais do século XIX. Á súa morte, a súa familia non dubidou en usar a lingua galega na súa inscrición funeraria “outuvre ano 1924”.

Segundo Bernardo Penabade, da intervención Palabra e Memoria que, desde o pasado setembro, estuda o patrimonio documental dos cemiterios galegos, a de Pedro Rivero “é a primeira lápida que lembra en galego a unha persoa do común, que non sexa unha figura pública, en outubro do ano 1924”, dixo lembrando o caso de Rosalía de Castro (ano 1891).

Un “tesouro que emerxeu e converteuse nun testemuño histórico”, dixo, lembrando que a propia familia Rivero a rescatou antes de acabar sepultada polas augas de As Conchas. Foi precisamente o seu bisneto, o escritor Manuel Rivero Pérez, quen certificaba este pasado fin de semana a data da inscrición, nunha pedra labrada, na visita ao cemiterio da man do artista plástico Adolfo Fernández Dafonte. No ano 1949, antes de que o cemiterio de Baño de Bande fose cuberto polas augas do encoro, a familia Rivero exhumou as cinzas dos seus devanceiros e levantou tamén o panteón en que repousaban para reedificalo nun novo emprazamento, xunto á igrexa parroquial, a carón da OU-540. “Ese nome do mes, así en estilo transfronteirizo entre dous idiomas, é a marca distintiva dunha inscrición contemporánea a que recorda o escritor Leiras Pulpeiro no cemiterio de Mondoñedo e máis de dez anos anterior á localizada pola profesora Tania Vázquez García en Chantada, que data de 1934”, lembra Penabade.

Rescatado do encoro

No novo cemiterio do Baño, cunhas 150 sepulturas, localízanse outras dúas lápidas en galego. A do pai de Manuel Rivero e neto de Pedro Rivero, do mesmo nome e finado no ano 2016, que di “Descansan na paz de Deus”, lembra Manuel Rivero, quen apunta que tamén está en galego a do pai do propio Adolfo Fernández Dafonte.

O traballo destes dous veciños de Bande, que se suma ao que desde finais do ano pasado desenvolven un cento de voluntarios nos cemiterios de máis de 80 concellos galegos, abre definitivamente a entrada da provincia de Ourense Cartografía do uso do galego nos camposantos. “Fixéronse traballos en Vilamarín e tamén en Viana do Bolo, con moi bos resultados”, lembraba Bernardo Penabade, sen máis referencias na provincia, ata agora. “O mapa comezou a completarse na provincia”, dixo animando a particulares a darse un paseo polos seus cemiterios, contabilizar as sepulturas e identificar a máis antiga en galego. “Quen non quere situar a súa parroquia no mapa adicándolle un paseo de 15/30 minutos?”.