Manuel Borrajo, el último gran carpintero de esta aldea de Ourense: “Xa non hai quen faga, saiba ou queira facer estas cousas”
92 AÑOS
A los 92 años, Manuel Borrajo, el último gran carpintero de Almoite (Baños de Molgas), sigue dando forma al carballo con la maestría con la que ayudó a sus vecinos durante décadas.
En la carretera que une Almoite (Baños de Molgas) con Maceda, en el número 64, vive Manuel Borrajo, un carpintero de 92 años que parece haberle ganado el pulso al tiempo. La energía no se le agota en su taller de toda la vida, un santuario rodeado de sierras manuales, berbiquíes, cintas métricas y lápices gastados.
“Estes xugos levo uns tres anos facéndoos e, como me lembran o que son e o que vivín, regálollos a xente amiga que adoita colgalos nunha parede”, comenta Manuel mientras, con una trincha afilada, talla unas escamas en la madera de carballo. La pieza, de apenas treinta centímetros, va cobrando la forma exacta de los yugos con los que antaño se uncía a los bueyes para labrar la tierra.
“Xa non hai quen faga, saiba ou queira facer estas cousas; todo isto vaise perder cando aos poucos que quedamos nos trague o cemiterio”, sentencia el carpintero más longevo de Baños de Molgas y el vecino de más edad de la parroquia de Almoite.
Antes non se traballaba con outra cousa máis que cos carros e os arados de madeira que facían os carpinteiros
Ramona, su esposa, recuerda el origen de una vida compartida: “Levamos 60 anos casados. Coñecino porque eu tiña un tío que era carpinteiro e veuno buscar para botar un tellado. Viume e ata hoxe. El aprendeu mirando, era autodidacta. Todo da súa cabeza. Toda a súa vida consistiu no seu trato coa madeira. Antes non se traballaba con outra cousa máis que cos carros e os arados de madeira que facían os carpinteiros. Os xugos agora son de adorno, para gardar as chaves, pero antes eran para xunguir as vacas, puras ferramentas para facer producir os campos”.
Un vecino servicial
“Acórdome de toda a vida ver ao meu pai traballando aquí. Daquela facíanse carros, arados, rabos, de todo. El sempre estivo aquí, á parte de traballar fóra na labranza; traballou moito de carpinteiro. Sempre foi moi activo e servicial cos veciños. Cando había un defunto que se velaban nas casas, o meu pai era o primeiro. Viñan e dicíanlle: “Manuel, hai que apuntalar”, porque as casas eran de madeira e fundíase o chao. Non tiña hora para traballar porque nin aínda hoxe é un home feito para estar sen facer nada”, explica Mari Carmen, su hija de 58 años.
La memoria y la emigración
Manuel nació dos años antes de que estallara la Guerra Civil. Su infancia transcurrió en tiempos de escasez extrema, aunque su memoria es selectiva y prefiere rescatar la luz entre las penurias. De pronto, entona una vieja canción castellana que escuchó en una taberna de Baños de Molgas cuando apenas tenía 12 años: “Viviendo en mi casita de papel / qué felices seremos los dos / y qué dulce los besos serán…”. Tras el tarareo, apunta con nostalgia: “Hai oitenta anos disto”.
Como tantos otros, la ola migratoria hacia Europa lo empujó a salir de Almoite en busca de un futuro mejor. “No ano 64 estiven en Lausanne. O francés e o alemán eran moi duros, eu só coñecía a palabra “pan”, do demais non entendía nada. Traballaba na construción, encofrando. Acórdome unha vez dun alemán facendo un pilar. Eu estaba abaixo e díxenlle: ‘Cinco centímetros’, pero el non entendeu e tivo que baixar a medir el. Así eran as cousas. Acabei retornando no ano 1966”.
A palleira-museo
A unos 300 metros de su casa, Manuel conserva una palleira que él mismo levantó en 1984, inspirándose en las construcciones de su juventud. Hoy es mucho más que un almacén, es un pequeño museo etnográfico donde atesora aperos antiguos para el manejo de la hierba.
La joya de la colección es un carro “feito de carballo e bidueiro”. Su singularidad reside en las ruedas: discos macizos de madera reforzados en su perímetro por gruesos aros de acero. Manuel contempla sus creaciones con el orgullo de quien conoce el valor del sudor: “Agora só queren beber, andar de festa e comer ben. No tempo de antes traballábase moitísimo máis que hoxe. Os homes tiñan que gañar o título de homes co seu esforzo”, concluye mientras alza su bastón, como quien firma una sentencia de vida.
Contenido patrocinado
También te puede interesar
ENCUENTRO DE ALCALDES
Los populares reúnen a los alcaldes más jóvenes en Baños de Molgas
REHABILITACIÓN DE VIVIENDAS
Luz verde para la rehabilitación y protección de Santa Eufemia, en Baños de Molgas
Lo último
Guerra en ucrania
Ucrania ataca dos petroleros de la flota fantasma rusa en el mar Negro
protagonistas
Ramón Santamarina, de Ourense a La Pampa argentina