Pemón Bouzas: "No Bierzo, a historia de Alida coñeceuse falsamente e quero contala nesta novela"

O escritor Pemón Bouzas (Santiago, 1957) acaba de publicar a novela “Cando os lobos escoitaban a radio”, que presentará na Feira do Libro de Ourense que se celebra na rúa do Paseo desde mañá. Bouzas conta unha historia dos maquis e, especialmente, a dunha muller chamada Alida. O libro móvese polo territorio que hai no Bierzo, entre as montañas de Lugo e Ourense e, sobre todo, na comarca de La Cabrera, en León. Neste lugar, un grupo de homes e unha muller, cualificados como “bandoleiros”, tiñan posto prezo ás súas cabezas. Nun mundo de delatores e traidores, Bouzas reescribe a historia.

De onde sae esta historia, con parte de realidade?

É unha historia que chega a min por veciñanza. Algúns dos protagonistas eran próximos en Ponferrada á familia da miña muller. Antes de que eu estivera preparado para escribir esta historia, porque aínda non a interiorizara, coñecín a Alida. É unha das voces narradoras destes acontecementos. Tiven oportunidade de coñecer o seu fillo, que está presente na novela por ser un dos nenos presionados para delatar a súa nai. Ao coñecer a estes personaxes dixen: “É momento de empezar a tirar do fío da guerrilla máis importante do noroeste. Despois localicei a un dos guerrilleiros que segue vivo, Francisco Martínez López. Con 97 anos, acaba de publicar un libro de memorias”.

Coñecía ben a historia da guerrilla, pero como foi o paso de novelalo?

Era un relato de netos e sobriños, que dalgún xeito contábanme un relato sen grandes distorsións que era semellante ao que xa coñecía, pero xa estaba mitificado. O máis complicado para min foi decidir que facer con todo o material. Quería complicarme a vida, facerme preguntas a min mesmo. E o meu xeito era non ser eu o que facía as preguntas, senón tres narradores. Alida é a forza do propio relato. Non era activa nos tiroteos, pero si nas marchas, nas casas de acollida… Era a “nai” de nenas e maiores, onde foron refuxiados.

A xente coñecía ben esta historia?

Na Cabrera todo o mundo coñecía a historia. Todo o mundo sabía quen era o traidor. Fóra da carreira imperou o discurso oficial franquista de que a traidora é Alida. Porque ela decidiu non falar nunca, ata que conversou cun xornalista. No Bierzo, onde ela vivía, seguíana sinalando como traidora ata hai 10 anos. Era unha historia coñecida en todas partes, pero coñecida falsamente.

Quere facer xustiza con Alida con esta novela?

O lector ten que sacar as súas conclusións, está clarísimo que o autor da novela é un demócrata e que se se tiña que posicionar con alguén era cos republicanos. Quería que se soubera. Cando cheguei ao final, dixen: “Haino que contar, hai que contrarrestar o silencio de Alida”.