Fóra dos laboratorios da UVigo tamén hai investigadoras sen bata

Un ano máis a Universidade de Vigo ven de publicar o seu catálogo “Quero ser investigadora”. A publicación suma xa seis edicións co obxectivo de inspirar as investigadoras do futuro. Para elo recolle a historia de dez científicas da institución. Laura Carballo Piñeiro, catedrática de Dereito Internacional Privado da Universidad de Vigo e decana da facultade de Relacións Internacionais, e Alma Gómez Rodríguez, subdirectora da Escola Superior de Enxeñaría Informática, forman parte desas protagonistas.

Estas dúas investigadoras do Campus de Ourense pasaron polo podcast de Ciencia de Ida e Volta para contar as súas historias e debullar a realidade que ven nas facultades. Ambas representan disciplinas que afastan a ciencia do estereotipo clásico vinculado exclusivamente a un laboratorio. “O ser investigadora non é só meterse nun laboratorio. A investigación sinxelamente é descubrir algo novo, facer algo que previamente non se tiña feito”, aclarou Gómez, sinalando que en informática propoñen “solucións novas a problemas que non se podían resolver previamente se non houbese tecnoloxía”.

Pola súa banda, Carballo recoñeceu que a súa investigación “pode parecer un traballo un pouquiño máis solitario, porque obviamente traballo basicamente con libros, con normas, con papel”. Explicou que no seu ámbito non se poden limitar a repetir regras. “Temos que ir máis alá, temos que saber por que están esas regras aí”, indicou.

Como chegaron

A historia de Alma Gómez, investigadora da Escola de Enxeñaría Informática do Campus de Ourense, estivo chea de xiros inesperados. “Empecei a carreira de informática cando case ninguén sabía nin que era a carreira”, confesa. De feito, xente do seu arredor pensaban que estudaba un ciclo de formación profesional. Aos 19 anos xa era independente economicamente traballando no sector, ata que un profesor a chamou para dar clase. “Fun primeiro docente antes que investigadora”, explica, sinalando que na universidade ambas as dúas facetas van da man. Hoxe, a súa paixón é usar os ordenadores para “propor solucións novas a problemas que non se podían resolver se non houbera tecnoloxía”.

“Eu quería ser xuíza. Bueno, quería ser maxistrada”, lembra Laura Carballo. A súa vida deu un xiro cando, traballando como maxistrada suplente, descubriu que era o “traballo máis horroroso do mundo” para ela. “Gañei unha bolsa de investigación e comecei a investigar”, relata a decana da facultade de Relacións Internacionais. Hoxe ten claro que a súa elección foi acertada porque é un campo no que “non te aburres nunca”.

A clave para lograr a igualidade debe estar en protexer as vocacións temperás

O reto da igualdade nas aulas universitarias e nas vocacións científicas segue a ser unha materia pendente, tal e como advirten as investigadoras Laura Carballo e Alma Gómez. Aínda que as mulleres son maioría nas etapas iniciais do sistema educativo, Carballo sinala que “en canto ascendemos un pouquiño na escala, o panorama cambia e hai moitos máis homes”.

Esta fenda é especialmente preocupante nas carreiras STEM. Gómez, pioneira nos estudos de informática en Galicia, lembra a estrañeza da súa contorna cando elixiu a súa profesión. Por iso, hoxe insiste na necesidade de protexer as vocacións temperás: “Que ningunha nena que teña interese pola tecnoloxía teña ningunha influencia externa que a aparte de aí”. A mensaxe da sociedade debe ser unánime: cando unha moza queira ser enxeñeira, hai que dicirlle “veña, adiante”.

Para Carballo, a falta de diversidade nas aulas tradúcese nun desenvolvemento tecnolóxico parcial. A catedrática advirte que se non hai suficientes mulleres na informática, acábanse priorizando produtos dende unha mirada puramente masculina, cando o que a sociedade precisa son “rapazas que pensen que tipo de tecnoloxías queren desenvolver para resolver os problemas que a elas lles preocupan”.

Un libro con 10 historias para inspirar o futuro

O catálogo “Quero ser investigadora”, financiado pola Fundación Española para la Ciencia y la Tecnología (FECYT) do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, forma parte das actividades do plan de Ciencia de Ida e Volta, o programa anual de actividades da Unidade de Cultura Científica e da Innovación da Universidade de Vigo.

Ilustrado pola artista Alba Casanova, a través da técnica do collage debúxase a historia das dez novas referentes, que contribúen, co seu exemplo, a construír un relato da ciencia máis xusto e representativo. As protagonistas deste ano son María Méndez Santos, Begoña González de Prado, María Mayán Santos, Covadonga Barreiro Rodríguez-Moldes, Maite de Castro Rodríguez, Raquel Fernández González, Laura Carballo Piñeiro, Alma Gómez Rodríguez, Lucía Díaz Vilariño e Belén Martín Lucas.

O catálogo conta tamén cunha versión dixital e distribuirase en preto de 200 centros educativos de toda Galicia. Complétase cunha guía didáctica e con contidos interactivos e gamificados desenvolvidos na plataforma Genially, como unha actividade tipo quiz e outra de adiviñar verdadeiro ou falso, que facilitan o traballo nas aulas dun xeito dinámico e participativo para todas as idades.

Incorpora un audiolibro no que as propias protagonistas lle dan voz ás súas historias, ampliando as posibilidades de acceso e conexión co público. Ademais, inclúe unha versión de lectura fácil, con linguaxe clara e frases sinxelas, que elimina barreiras cognitivas e facilita a comprensión para que toda a sociedade poida descubrir novas referentes da nosa contorna.