O CES alerta da desigualdade en aumento na comunidade galega

O Consello Económico e Social (CES) alerta de que a inestabilidade económica, xunto ao continuo encarecemento dos prezos -sobre todo da vivenda-, está acentuando as desigualdades sociais en áreas do territorio galego. A memoria de 2024, presentada onte polo presidente do organismo, Manuel Pérez, no Parlamento, constata unha melloría xeral dos indicadores de pobreza en Galicia, pero tamén identifica retrocesos en lugares como Lugo, O Carballiño, O Morrazo e a contorna da Coruña.

O informe subliña que o aumento do custo de vida golpea con máis forza os colectivos vulnerables e amplía as fendas sociais. Neste contexto, o CES reivindica o papel esencial da protección social para garantir a equidade. Destaca que as pensiones e subsidios son vitais para moitas familias galegas, especialmente en Ourense, onde máis do 40% dos ingresos dos fogares proceden destas prestacións.

En 2023, as prestacións representaron o 35,8% dos ingresos dos fogares galegos, chegando ao 41,2% en Ourense. Aínda que Pontevedra, Ourense e A Coruña melloran as súas taxas de pobreza, Lugo experimenta un incremento. Ademais, áreas como A Mariña, Lugo Sur, O Carballiño-O Ribeiro, A Coruña e O Morrazo rexistran subas destacadas, o que evidencia desigualdades territoriais persistentes.

Demanda sanitaria

A memoria tamén analiza a sanidade, indicando que en 2024 se estanca o tempo de espera pero aumenta o número de persoas afectadas. O CES atribúe esta situación a unha maior preocupación social tras a pandemia, ao incremento da demanda e ao envellecemento da poboación. Sinala, así mesmo, a necesidade de reforzar a atención primaria e a saúde mental mediante máis profesionais.

No eido ambiental, o CES alerta dos efectos devastadores dos incendios forestais sobre a economía local, afectando a produción de madeira, a biodiversidade, o turismo e o emprego rural. No ámbito educativo, destaca a importancia de políticas específicas para o rural e advirte do aumento do abandono temperán, que en 2024 ascende ao 10,8%, afastando a Galicia do obxectivo europeo do 9% para 2030.

O documento examina o investimento en I+D, situando Galicia entre as comunidades con menor gasto por investigador, moi por debaixo da media estatal. Ademais, reflexiona sobre retos estruturais como o envellecemento, salientando a necesidade de políticas públicas que garantan un desenvolvemento equilibrado.

Ademais, o CES enfatiza que estas dinámicas sociais, económicas e demográficas requiren respostas integrais. Sinala que o fortalecemento dos servizos públicos e o impulso á innovación deben ser eixes estratéxicos para reducir desigualdades e impulsar un crecemento máis inclusivo. O organismo lembra que Galicia afronta desafíos de fondo, pero tamén conta con oportunidades ligadas á transición enerxética, sempre que exista unha planificación coordinada entre administracións e axentes sociais. Estas liñas estratéxicas serán clave nos próximos anos galegos.

Máis profesionais e campañas de promoción da saúde mental

O informe do CES urxe aumentar os recursos en materia de saúde mental e demanda o incremento de profesionais e campañas de concienciación. O texto recolle unha trintena de recomendacións para mellorar a atención aos problemas vinculados coa saúde mental, despois dun traballo coordinado polo profesor Elisardo Becoña, catedrático na Universidade de Santiago de Compostela (USC).

Na análise da situación en Galicia, con comparativas con España e outros países, apúntase que xa no 2017, o 21% dos adultos maiores de 18 anos presentaba algún trastorno, con ideación suicida ao longo da vida no 4,3% dos casos. O CES di que a situación “non difire moito” do resto de autonomías. No entanto, no caso particular de Galicia remarca o envellecemento da poboación e a deterioración cognitiva e trastornos relacionados.

Como resultado do estudo, entre outras cuestións, o CES pide fortalecer a atención á saúde mental mediante campañas de concienciación dirixidas a toda a poboación e potenciar programas eficaces para a prevención no ámbito social. No eido sanitario propón aumentar os recursos para unha mellor atención e manter unha formación continua para todos os profesionais, ademais de introducir paulatinamente profesionais de psicoloxía clínica para unha atención “áxil” aos pacientes.

Todo iso inclúe tamén o incremento de profesionais de Psiquiatría e Enfermaría especialista en saúde mental, co obxectivo de garantir unha atención eficaz, rápida e de calidade.