Malos síntomas para a lingua

A situación vital da lingua vernácula de Galicia xerou noticias, enquisas, ensaios e opinións poñendo de manifesto a súa precariedade crecente e a falta de impulsos institucionais para parala e relanzar ao idioma ata o lugar que merece por ser soporte natural da cultura galega e por ser espello da idiosincrasia do pobo desde o medievo aos nosos días.

A cooficialidade da “lingua” coxea xunto á oficialidade da “lengua”, unha situación non só lamentable senón tamén inxusta da que me atrevo a responsabilizar ás ideoloxías de dereita, mal denominadas “conservadoras” por selo dunha soa das esencias lingüistas do país: o castelán. Sen dúbida os gobernos e as políticas idiomáticas de Alberto Núñez Feijóo son responsables en gran medida da deterioración e falta de protección, que como un gran infectado, este curso empezou a expulsar o pus acumulado ao longo dos últimos trece anos.

E que agora semella herdar Alfonso Rueda sen ánimo de rectificar. Resaltar semellante espírito non é nada novo se temos en conta que Feijóo chegou á Xunta en comandita con Galicia Bilingüe, aquela formación detractora do galego, na actualidade dormente. Aínda escoitamos nos nosos oídos a cantilena do sucedáneo chamado “bilingüismo harmónico” para xustificar a derrogación do decreto co cal o goberno progresista de Emilio Pérez Touriño buscou un verdadeiro equilibrio entre os dous idiomas.

E aí permanece implantado polo PP o seu abandono de funcións ao empuxar aos pais para decidir, por encima dos criterios profesionais do profesorado de infantil, a orientación lingüística do alumnado. Deteño neste punto o memorial de agravios amplamente coñecido e culminado coa negación do PP a que o galego sexa lingua de uso na Unión Europea e, segundo vemos na proposta de programa presentada por Feijóo no seu recente 21 Congreso, se logran gobernar no Estado anularán a súa implantación no Parlamento español.

Chegados aquí resulta obrigado lembrar que as políticas de Manuel Fraga, refundador histórico da dereita democrática, foron máis intelixentes e realistas que as do actual partido conservador, pero tamén debemos retrotraernos e analizar os impulsos nacionalistas, ao considerar a lingua galega como patrimonio exclusivo da súa ideoloxía, mentres a socialdemocracia permaneceu de perfil ou simple espectadora do devir histórico do idioma.

A lingua galega non é nacionalista per se, por moito que se empregue para representar á “Galiza” reivindicada polo BNG. Este posicionamento programático é tamén responsable da desafección cidadá e educativa. Os credos nacionalistas son sen dúbida excluíntes, por iso é polo que ao instrumentalizar a lingua como doutrina propia xerasen rexeitamentos nunha parte da poboación que simplemente fala e ama a lingua dos seus antepasados á marxe de calquera discusión partidaria.

Coas vimbias descritas habemos alcanzado a paradoxal escena actual na que sobresae o máis extraordinario número de autores e autoras da nosa historia literaria; publícanse centenares de títulos galegos novos; a música galega compite tanto nos escenarios como nas redes; o cinema galego proxéctase internacionalmente; a política fala galego; a economía e a industria téntano…

Entón, por que esa percepción de abandono social nas nosas rúas e aulas? Trátase dun elemental impulso de inconformismo? Non nos enganemos. A lingua galega sofre os malos síntomas do acurrunchado social, consecuencias de canto levo devandito e polos naturais avancen mediáticos e laborais do castelán e do inglés, pola exclusión dos medios de comunicación propios, pola ínfima presenza nas redes sociais e porque a política considéraa ou un gueto ou unha arma de resistencia.

De nada vale pedir e executar campañas publicitarias de concienciación se os libros de texto en galego non retornan ás aulas en detrimento das pantallas, se a RTVG non deixa de ser partidaria, ínfima, chistosa e ruralista para avanzar cara á modernidade, se non se apoia con recursos a difusión do traballo da industria editorial e multiplícanse as bibliotecas públicas, se o teatro e o cinema galego non chegan aos recunchos máis recónditos do país…

E, mesmo, se a Intelixencia Artificial non empeza a falar pronto e escribir en galego para evitar que recemos o último réquiem por el.