Agosto

Rematamos agosto, octavo do ano e o mes en que Augusto, o primeiro emperador romano, derrotou Cleopatra e Marco Antonio. É o tempo do regreso ao fogar, do retorno ás orixes; un tempo de xuntanza e alegría; un tempo en que, por un intre pequeno, ao mirarnos no espello da casa dos avós, volvemos ser nós.

Así é. E por iso, dende o Xurés ata a Lastra e dende o Faro de Avión ata o Penedo dos Tres Reinos, atronan os ceos co estoupido dos foguetes baixo a atenta e vixilante mirada da autoridade competente. Son os fastos que anuncian que estamos nos días máis grandes do ano: os pasarrúas, a procesión da santiña, as misas de celebración, a sesión vermú, as polbeiras e a poeira do campo da festa baixo a copa frondosa da carballeira; e logo o banquete, os gaiteiros, a bica e o licor café, risos e gargalladas, e, finalmente e para rematar, a verbena, os petardos dos rapaces, o cheiro dos churros e a orquestra máis grande e famosa que nunca se vira por estes lugares. E así, como unha onda que percorre incansable a provincia dunha extrema a outra, resoa a música, estoura a pólvora e acenden as luces multicolores enchendo a nosa vida de ledicia e felicidade. Porque en agosto todo son festas. Hai festas para todos os gustos: festas patronais, festas lúdicas, procesións de santos e santiñas en andas e carriños; romarías nos altos dos montes, e festas de San Roque que é con diferencia o máis celebrado por aquilo das temibles epidemias. E hai tamén este mes festas gastronómicas para todos os padais: da empanada, do polbo, do chourizo, dos callos, da anguía, do viño e a vendima, da carne ao espeto, do porco celta, das sopas de burro canso e do pemento. E tamén a Ramallosa, a Festa do Emigrante, a da Istoria, a do Cabalo e a do Esquecemento. E festas e mais festas porque o caso é ter festa, festa rachada e continuada, co único e lexítimo fin de esquecer o dura e difícil que é a nosa existencia sobre este planeta.

E tamén, claro, veñen nesta época os veraneantes; para comer e beber ben, para contemplar o espléndido patrimonio cultural ourensán e as espectaculares paisaxes que espallan entre os nosos ríos e montañas; e agora, cada vez máis, para durmir, para descansar no refuxio climático en que nos estamos a converter grazas á nosa privilexiada situación aos 42º de latitude norte e a inminencia do mar océano. E, aínda que é certo que tivemos que padecer algúns días difíciles (esta vez foron ben poucos, apenas catro este mes: o 8, 21, 22 e 23), ninguén pode negar que mentres a meirande parte de España cocía nos gozabamos dun verán realmente delicioso.

Pero, se hai algo que en verdade marcou dende sempre este mes, é a presenza dos emigrantes. Ah!... lembramos agora en que os día acurtan (ás oito en agosto sombra no rostro) as longas e interminables ringleiras de coches dos anos 70 con matrículas de Francia, Suíza e Alemaña marchando ininterrompidamente baixo un sol de xustiza pola Nacional 525 en dirección a Castela. Tanta xente que os responsables das estradas víronse na necesidade de habilitar áreas de servizo para dar descanso momentáneo as numerosas familias que daquela abandonaban Galicia e tamén Portugal.

Claro que este era, e segue sendo, o tempo idóneo para volver ao berce nutricio, para cumprir coa Terra Nai, o referente que nos agarima e reconforta porque aquí están os horizontes gravados a fogo na nosa memoria no mesmo intre de abrirmos os ollos ao mundo. E porque, con estes recordos, aliviamos o espírito, acougamos o corpo e acugulamos as forzas necesarias para seguir remando nesta vida onde apenas existen relanzos. Durante moitos meses, mentres eles non volvan, quedaremos nós, os de mantemento; para coidar de que nada se estrague, para que os políticos e os diferentes gobernos cumpran co seu deber e nos devolvan os cuartos que lles damos a xeito de impostos en forma de servizos; aínda que ben se sabe que cada vez somos menos, e tamén máis vellos, para cumprir debidamente con esa encomenda.

Como non imos volver á Terra, a “O Terrón” que cantou Curros, o vate azote de caciques e cregos aproveitados. Como non volver a esta terra mimosa que nos acariña e nos concede, xenerosa, as forzas necesarias para enfrontar os retos dun incerto futuro lonxe das nosas fronteiras.

E Curros contaba, cantaba... Catro cousas me ensinou meu pai, que Dios teña en groria, e pois véñenme á memoria, eiquí pra remate as dou: O millor viño, o da adega; A millor carne, a da alcatria; A millor terra, a da patria; A millor patria..., a galega!