Emocións de premio para a Banda de Música de Celanova

Con 173 anos de historia, a Banda de Música de Celanova vén de recoller o premio Martín Códax na categoría de agrupacións populares, un fito histórico para unha agrupación que, máis alá da excelencia musical, actúa como parte fundamental dun motor cultural, social e identitario da vila. Este galardón supón para eles o broche de ouro a un proxecto global que desenvolveron a partir da figura de Curros Enríquez. “Emocións” é o título da iniciativa cultural que no ano 2021 desenvolveron en Celanova e que ten como centro o concerto que percorre boa parte da obra do autor do Rexurdimento.

O director da formación, Miguel Pérez, non agocha o orgullo que supón este recoñecemento para todos os compoñentes da agrupación celanovesa. “Estamos moi contentos. É unha alegría moi grande, moi grande. Para nós significa un orgullo tremendo, un refrendo a moitos anos de traballo que se consuman con este premio”, confesa con emoción.

Un espectáculo total

“Emocións”, o proxecto galardoado polos Premios Martín Códax destaca pola súa gran dimensión, pola súa complexidade loxística e pola súa ambición artística. Deseñado como unha performance que vai moito máis alá dun concerto filharmónico tradicional, o espectáculo xira en torno á poesía de Curros Enríquez. Os seus versos foron musicados para a ocasión por Manuel Alejandro López, compositor de toda a parte musical, e o deseño global e narrativo de Jorge González, xunto ás palabras do escritor Baldo Ramos. Todos eles involucráronse a fondo no proxecto, enriquecendo a produción co seu traballo.

O resultado final é un despregue escénico impresionante onde a banda de música actúa como o foco de atención e o eixo central, pero arroupada por unha posta en escena multidisciplinar de proporcións xigantescas. “A partir da figura central de Curros, xorde a idea de musicar as súas poesías. Desde centrar a composición, o eixo central é a banda con esa música, e despois o coro cantando as cantigas, bailaríns, gaiteiros, e a banda sempre como foco”, conta Miguel Pérez. Completaron o espectáculo dous cantores, outorgándolle ó proxecto unha envergadura que require a perfecta coordinación de colectivos moi diversos, chegando a xuntar a máis de cen persoas sobre o escenario. Esta gran masa coral formouse grazas á suma de vontades da Coral Solpor, o coro parroquial ou a Coral da Bola, ós que se uniron varias corais de Vigo. Todo o conxunto desenvólvese combinando a enerxía dos gaiteiros e os bailaríns coa solemnidade dunha parte narrada que vai tecendo as letras de Curros coa música, facendo que o espectador se mergulle por completo na historia.

A xénese deste proxecto estivo marcada polo dinamismo e a implicación social desde o primeiro minuto, converténdose nun evento que mobilizou a vila no seu nacemento. “No primeiro ano, cando naceu o proxecto, fixeramos unha fin de semana intensa onde estabamos metidos todos”, lembra o director. “Fixeramos unha andaina, un mercadiño, actividades na Casa de Curros onde a Fundación tivo unha parte fundamental tamén na presentación. Fomos ó mercado cos nenos, estivera Baldomero Moreiras... foi un cúmulo de experiencias, unha fin de semana extensa onde o punto central foi este concerto musicando a Curros mediante a canción, o baile e a música”.

O éxito desta iniciativa foi tan rotundo que o proxecto non morreu na súa estrea, senón que continuou medrando e viaxando nos anos seguintes para expandir o legado do poeta por toda Galicia. Da man do seu tenor levaron o espectáculo ata Vigo e proximamente prevén levalo tamén á Coruña, “seguindo os pasos de Curros”. “En todos os sitios onde vai é moi ben recibido e gusta moito porque é moi grande, ten baile, a música da banda, o coro, os cantantes e esa parte narrada”.

Máis alá dos aplausos e os teatros cheos, para o director o verdadeiro valor desta viaxe reside no compoñente humano e na capacidade de superación que demostrou a veciñanza uníndose cun obxectivo común. “Sen esquecernos de que isto naceu como algo colaborativo e o máis importante, é para todo un pobo. Nese sentido é co que me quedo, que Celanova volveu demostrar o potencial e a unión en torno a unha figura como a de Curros”, reflexiona Pérez.

“Picar pedra”

Agora, tras recoller o galardón dos Martín Códax por un proxecto global, Miguel Pérez asegura que o premio non tería sido posible sen unha rede de apoio incondicional que sostén o día a día da banda, un tecido humano que o director quere visibilizar e agradecer especialmente. “Hai moito traballo detrás e moita xente colaborando dunha maneira ou doutra, as bandas pequenas, os profesores da escola, a directiva, o concello, a Fundación Curros, Piñeiro, Paula, Baldomero, Baldo, Manolo, Jorge, os coros…. A dimensión que colle é, sen dúbida, inmensa”, afirma.

Ó marxe deste proxecto concreto, a Banda de Celanova atópase nun momento de forma musical moi boa, colleitando os froitos dunha estratexia a longo prazo que se volcou decididamente na formación e o relevo xeracional. “Apostamos nun momento polos nenos e por facer unha boa escola con xente moi potente. A partir de aí, a traballar moito, moito, moito... e hoxe creo que aí está o nivel musical que ten. Claro, que vou dicir eu, non? Pero creo que se reflicte, a banda está moi potente”, explica Pérez con orgullo.

O segredo, segundo o director, non se atopa en fórmulas máxicas nin en camiños curtos, senón na constancia diaria e na capacidade para manter motivados os novos músicos que se van incorporando cada ano ao primeiro equipo. “Si, cada ano hai esa nova fornada de músicos que suben a ese nivel superior, digámolo así coa boca pequena, que é a banda municipal. Todo o punto máis importante é iso, ter unha escola que funcione, intentar facelo ben cuns profesores moi potentes, e despois... aí non hai segredos, picar pedra. Cando digo picar pedra é traballar, traballar moitísimo. Nese sentido imos un proxecto, outro proxecto, outro proxecto independente, intentando poñer cada ano un poquiño máis de clases, mellor música e un poquiño máis de nivel”.

Os contrastes

A axenda da Banda de Celanova non entende de descansos e, coa chegada do verán, a formación prepárase para a súa época de maior actividade. Lonxe de encastelarse en formatos puramente académicos ou institucionais, a agrupación destaca pola súa versatilidade, sendo capaz de compatibilizar os proxectos artísticos máis complexos e esixentes coas actuacións máis populares e festivas que demandan os seus veciños.

“A nosa banda aínda garda festas”, aclara Miguel Pérez sobre o respecto que lle teñen ás súas raíces populares. “Temos as festas e despois os concertos que temos que realizar no noso pobo. Todo se vai mesturando”. Esta convivencia de estilos permite que os músicos experimenten a arte desde todas as perspectivas posibles, enriquecendo a súa formación e mantendo vivo o vínculo coa rúa.

Deste xeito, o calendario estival da banda convértese nun fervedoiro de formatos diferentes. Por unha banda, a agrupación afronta retos de primeirísimo nivel internacional. “Está aí o Hércules Brass, que para nós é un compromiso forte porque estamos tocando con xente de primeiro nivel, e este ano faremos un concerto especial en agosto con Serafín Zubiri”, adianta o director sobre unha das grandes citas do verán.

Por outra banda, esa mesma vertente académica desdóbrase e convive con formacións moito máis lixeiras e populares que nacen no seu propio seo. É o caso da charanga Os Roquiños, para as citas máis festeiras, ou de pequenos grupos de cámara. É o caso do Celanova Brass, “un quinteto de metais que está nun momento grandísimo”. E despois eses pequenos grupiños dentro do seo da banda e da escola, de clarinetes ou de saxos, “que tamén funcionan moi ben”. Todo, o grande e o pequeno, “é importante para vivir a música dende as dúas perspectivas”, detalla Miguel Pérez.

Cun verán intenso por diante, a Banda de Celanova non baixa o ritmo. Vén de participar con grande éxito no Festival de Bandas da Estrada e de pechar o curso da súa escola cun maratón de audicións que demostra a vitalidade da súa canteira. O Premio Martín Códax non supón un punto de chegada, senón o combustible necesario para que Miguel Pérez e os seus músicos sigan “picando pedra”, levando o nome de Celanova e o espírito de Curros Enríquez a cada escenario que pisan.