Porta monumental cambiada de sitio

No mes de xullo asistimos a unha mudanza moi acertada para o no noso criterio, a do cruceiro esculpido por Antón Faílde Gago no ano 1961. Ata hai poucos días estaba practicamente agachado entre a vexetación e dúas paredes exteriores, nos xardíns do Museo Arqueolóxico que miraban cara á rúa Bispo Carrascosa e á fachada do Cárcere de Coroa. O traslado e montaxe no novo emprazamento, no primeiro descanso da escalinata da rúa de Bailén, concluíu o pasado 23 de xullo. E non é o único que mudou de lugar. Xa ocorreu con outros cruceiros, con pontes, incluso con dúas igrexas que, tras unha curiosa carambola urbanística, desprazáronse consecutivamente. Cando trasladaron a do convento de San Francisco ao parque de San Lázaro, o que aconteceu entre 1928 e 1929, a capela dedicada a este santo desmontouse e quedou almacenada. E así estivo ata que, décadas despois, foi trasladada ao barrio do Peliquín, onde se reconstruíu entre 1982 e 1983. Alí loce dende entón.

</nav> </header> Mais hoxe falareilles da portada renacentista reaproveitada dun edificio que xa non existe. Refírome á que pecha o adro da igrexa da Trinidade a poñente, cara á praza do mesmo nome e á rúa do Vilar. Trátase dunha porta de estilo renacentista, construída para o Hospital de San Roque no século XVI. A portada da entrada principal tiña unha beleza austera e sinxela. O van de acceso está enmarcado por un arco clásico, de medio punto, con casetóns que adornan as dovelas no intradós. A estrutura descansa sobre pilastras adornadas con molduras que case dan continuidade aos casetóns ata a mesma base da porta. Á esquerda e dereita do arco, aparecen dous medallóns cos bustos dos médicos Hipócrates e Galeno, en alusión á función orixinal do edificio hospitalario do que provén. Sobresaíndo da propia porta, superponse outra estrutura que lle dá realce. Son dúas columnas con fustes estriados e capiteis xónicos que, a través dun arquitrabe, soportan un tímpano triangular, conxunto que, cos médicos gregos representados, reproduce ese estilo clásico tan propio do Renacemento. Na parte central e máis elevada do tímpano sitúase unha furniña formada por dúas pequenas pilastras e unha vieira a modo de bóveda, que resgarda a figura do santo que daba o nome ao hospital, San Roque. O patrón benfeitor aparece neste caso acompañado dun neno. A ambos lados, dous animais mitolóxicos miran para a escena central, mentres o vértice superior do tímpano está rematado pola cabeza dun anxo co ás.

O Hospital de San Roque, do que procede a porta, situábase na actual Alameda, daquela a Horta do Concello, no solar que hoxe ocupa Correos. Fora fundado conxuntamente polo Concello e o bispo Francisco Blanco en 1561, co nome da Santa Misericordia ou de San Roque, para ofrecer asistencia sanitaria e espiritual ás xentes máis necesitadas. Pero non só se dedicou a hospital. Tamén acolleu oficinas de Deputación, foi hospicio (cuxo retablo agora acolle a capela do asilo infantil da rúa da Barreira), Cociña Económica, Academia de Música Municipal Escola Normal e outras funcións, incluso Caixa de Reclutamento e taberna. A principios do século XX comeza a súa ruína, ata que se derruba en 1927. Afortunadamente, en 1917 trasladárase a porta que hoxe podemos admirar xunta á antiga Abadía da Trinidade.