Xunta e Goberno converten o Constitucional en campo de batalla

POLÉMICA INSTITUCIONAL

Desde que Rueda é presidente, sucédense os recursos cruzados ante o Alto Tribunal

El vicepresidente de la Xunta de Galicia, Diego Calvo | Europa Press

A conflitividade institucional entre a Xunta de Galicia e o Goberno central que preside Pedro Sánchez non amosou sinais de debilitamento desde que Alfonso Rueda asumiu o cargo tras a saída de Alberto Núñez Feijóo á política estatal. As queixas públicas de “agravio” dos dirixentes galegos incrementáronse nos últimos tempos, mantendo activos os conflictos de competencias entre ambos os executivos. Dende que Rueda se converteu en presidente (maio de 2022, revalidando maioría absoluta en 2024), os recursos cruzados ante o Tribunal Constitucional (TC) suman arredor dunha media ducia, destacando varios casos significativos.

Lei de medidas fiscais e administrativas 2025

Esta disputa refírese aos artigos da lei de acompañamento aos orzamentos de 2025 que afectan ao sector eólico, como a repotenciación, e á homologación de dependencia e discapacidade. A Xunta recorreu parte da normativa, pero o TC levantou recentemente a suspensión da súa aplicación. Este paso foi celebrado pola Xunta, aínda que o fondo da cuestión permanece pendente de resolución.

Lei do deporte

O conflito coa lei do deporte aínda non chegou ao TC e negocíase na Comisión Bilateral. A Xunta queixouse de que se cuestione o artigo que lle permite actuar como acusación popular en procedementos por delitos e actos de violencia no ámbito deportivo autonómico. Este caso reflicte a tensión sobre competencias autonómicas pendentes de acordo.

Lei estatal de vivenda

En 2024, a Xunta presentou un recurso de inconstitucionalidade contra a lei estatal de vivenda, seguindo a práctica doutras comunidades gobernadas polo PP. Este recurso é un exemplo da disputa entre administracións sobre competencias en materia de política social e urbanística. Non se menciona se o TC tomou resolución final neste caso.

Amnistía do procés catalán

A Xunta tamén recorreu en 2024 a lei de amnistía relacionada co `procés` catalán. Este recurso foi rexeitado polo Tribunal Constitucional, marcando unha derrota para o Goberno autonómico nesta cuestión. Representa unha das iniciativas máis simbólicas dentro dos recursos cruzados contra o Estado.

Imposto estatal sobre grandes fortunas 2023

En 2023, a Xunta presentou un recurso contra o imposto estatal sobre grandes fortunas, que tamén se impulsou desde Andalucía. O TC desestimou o recurso, situándoo como outra derrota da administración galega neste ámbito fiscal. A disputa evidencia o conflito sobre a distribución de competencias financeiras entre Xunta e Goberno central.

Lei do litoral 2023

Neste caso, a Xunta conseguiu unha victoria ante o TC en 2023. O recurso do Goberno central contra a lei do litoral foi avalado na súa maioría, fóra de contados preceptos menores. Esta resolución supuxo un éxito para a Xunta en materia de regulación territorial e defensa das competencias autonómicas.

Lei de medidas acompañamento 2023

O Goberno central tamén recorreu varios puntos desta lei de 2023, especialmente os artigos que limitaban a 15 anos a restitución de obras ilegais en zonas de dominio público marítimo-terrestre. O TC estimou que chocaban coa lexislación estatal, desestímando estes artigos. Foi unha derrota para a Xunta no control sobre a ordenación do litoral. A confrontación tamén se traslada a disputas dialécticas e prácticas, máis aló do TC. Exemplo salientable é a prórroga da AP-9, sobre a que a Xunta anunciou que acudirá á Audiencia Nacional por negación de información por parte do Executivo central.

“O trato discriminatorio é evidente”

O conselleiro de Presidencia, Diego Calvo, denunciou un “trato discriminatorio evidente” cara a Galicia respecto doutras comunidades, que reciben facilidades e apoio nas súas demandas de financiamento, mentres que a Galicia dedícanse “postos trabas”, exemplificando coa lei do litoral, que un membro do Goberno chamou “case unha declaración de independencia”. Calvo asegura que, no conxunto das actuacións estatais -como recursos ante o Constitucional-, Galicia parece estorbar ao Executivo central e incluso é un “obxectivo a vencer para Pedro Sánchez”.

“O diálogo é a vía máis eficaz”

O delegado do Goberno en Galicia, Pedro Blanco, di que o Executivo de Pedro Sánchez defende sempre “o diálogo e a colaboración institucional como as vías máis eficaces para lograr acordos” que beneficien á sociedade galega. Exemplificou isto co traspaso de competencias do litoral e futuras cuestións de xestión de permisos de traballo e aeródromos non esenciais. Blanco advertiu que a Xunta “non debe confundir a confrontación política coa normalidade institucional”, sinalando que as comisións bilaterais permiten resolver moitos conflitos: desde 2018 se alcanzaron 19 acordos.