Acosta Ñu: a masacre dos nenos

O 16 de agosto de 1869 -fixo onte 157 anos- tivo lugar a batalla de Acosta Ñu, un dos episodios máis tráxicos da Guerra da Triple Alianza, conflito no que Paraguai se enfrontou a Brasil, Arxentina e Uruguai. O combate produciuse preto da actual cidade de Eusebio Ayala, no Paraguai, cando o exército paraguaio estaba xa moi debilitado.

A guerra provocara enormes perdas humanas e o Paraguai sufría unha grave falta de soldados adultos. Nesa situación, numerosos menores foron incorporados ás forzas paraguaias. En Acosta Ñu participaron centos de nenos, xunto con soldados veteranos, anciáns e mulleres. Algunhas fontes sitúan o número total de defensores arredor de 3.500, aínda que as cifras varían segundo os autores.

As tropas aliadas, principalmente brasileiras, eran moi superiores en número e armamento. Segundo fontes institucionais paraguaias, arredor de 20.000 soldados aliados enfrontaron as forzas paraguaias. A batalla comezou pola mañá e prolongouse durante varias horas.

En Paraguai, a lembranza de Acosta Ñu quedou ligada á celebración do Día do Neno

A resistencia paraguaia foi finalmente derrotada. Moitos dos defensores morreron durante os combates e outros pereceron posteriormente. Os relatos sobre o episodio describen tamén o incendio dos bosques onde se refuxiaban os combatentes, agravando a dimensión da matanza.

A presenza de nenos no campo de batalla converteu Acosta Ñu nun símbolo especialmente doloroso da guerra. A súa participación foi consecuencia dunha contenda que levara o Paraguai ata unha situación extrema, na que a mobilización militar alcanzou tamén os menores. A historiografía posterior debateu tanto o número de nenos participantes como a maneira de interpretar o seu papel no conflito.

En Paraguai, a lembranza de Acosta Ñu quedou ligada á celebración do Día do Neno, que se conmemora cada 16 de agosto desde 1948. Así, unha xornada dedicada á infancia está tamén marcada pola memoria dos menores que morreron naquela guerra.

A historia de Acosta Ñu continúa sendo un poderoso símbolo da destrución provocada polas guerras e do sufrimento que poden padecer os nenos nos conflitos armados. Ó mesmo tempo, o seu recordo forma parte da memoria histórica e da identidade colectiva do Paraguai.