Cando a política é non ter política

Las pernoctaciones en Orense han vuelto a subir en julio de 2026”, celebrou Gonzalo Pérez Jácome nas súas redes, antes de engadir que se conseguiu sen “gastar dinero en la trapallada de Fitur”. Que aumenten as estadías é unha boa nova, pero de ningún xeito habilita relacionar o incremento coa ausencia do Concello na principal feira do sector en Madrid. En avaliación de políticas públicas, un resultado só pode atribuírse a unha actuación cando existe unha relación demostrable. Non acudir ao devandito evento pode ser unha decisión acaída se o custo supera o retorno ou se existen alternativas máis eficaces. O aumento turístico non o proba. Ademais, Ourense si foi promocionada en Fitur. A Deputación levou unha programación específica, Expourense presentou Termatalia e Xantar, e a Xunta participou na promoción do destino. Quen decidiu non acudir foi o alcalde.

O turismo ourensán medra nun contexto favorable que ofrece explicacións bastante máis consistentes que o baleiro do rexedor

O turismo ourensán medra nun contexto favorable que ofrece explicacións bastante máis consistentes que o baleiro do rexedor. España mantén cifras históricas de afluencia turística e Galicia participa desta tendencia. Ourense conta tamén cun cambio decisivo na súa accesibilidade desde a chegada do AVE, que facilitou as estadas curtas e favoreceu a desestacionalización. A iniciativa privada ampliou a oferta de aloxamento, pero non grazas a un incremento substantivo da oferta de hoteis. A cidade pasou de 1.071 prazas hoteleiras en 2019 a 1.115 en 2025, só 44 máis en seis anos. O cambio produciuse sobre todo nas vivendas de uso turístico, inmobles destinados a arrendamentos de curta duración. A evolución xeral da demanda, o ferrocarril e este novo segmento permiten explicar parte do crecemento. Falta identificar que actuación concreta do executivo local contribuíu a producilo.

O número de visitantes tampouco permite medir o rendemento turístico en Ourense. Cumpriría coñecer a duración das estadías, o gasto, que sectores se benefician, o emprego xerado e os custos que a meirande afluencia de turistas impón aos servizos públicos. Mark H. Moore, quen acuñou o concepto de “valor público”, central na xestión estratéxica dun goberno, propón avaliar a acción das administracións pola súa capacidade para empregar recursos e competencias en beneficio da comunidade. No caso do turismo, iso implica reforzar a actividade económica, conservar o patrimonio, desenvolver unha oferta diferenciada e compatibilizar a comodidade e benestar de visitantes e residentes. O Concello non ofrece análise algunha que permita coñecer suficientemente estes efectos. Aumenta a actividade turística, pero non sabemos canto valor deixa na cidade, onde queda, como se distribúe e se realmente nos sae a conta.

O termalismo permite avaliar mellor a achega municipal, xa que constitúe unha das nosas principais singularidades e o groso das instalacións e a súa ordenación dependen da administración pública. As Burgas permanecen pechadas desde 2020. A Chavasqueira, destruída pouco antes da chegada de Democracia Ourensana á alcaldía, tardou seis anos en volver funcionar. A Casa de Baños de Outeiro, propiedade municipal e historicamente fito local das augas termais, permaneceu abandonada, sufriu un incendio en maio e foi parcialmente derrubada hai uns días. En van, o Plan Rexurbe prevía recuperar o seu uso termal e rehabilitar a edificación. Estes casos afectan directamente ao produto co que a cidade pretende diferenciarse. Desde 2019 acumúlanse instalacións inactivas, recuperacións demoradas e recursos públicos sen desenvolver o seu potencial.

A maior afluencia de visitantes sobrevén nunha cidade con importantes carencias e eivas urbanas. Segundo datos da Concellería de Urbanismo, no Casco Vello hai 631 edificios en estado deficiente, malo ou ruinoso, o 60 % das construcións, fronte a só seis en rehabilitación. Pola súa banda, a vivenda presenta unha oferta cada vez máis limitada: en abril tan só había uns 200 pisos anunciados para aluguer e a oferta por habitacións medrou un 51 % nun ano. Cada inmoble destinado a uso turístico reduce aínda máis o parque residencial dispoñible, nun concello sen política de vivenda nin ordenación específica desta actividade. A eses problemas súmanse os déficits en aparcadoiro, circulación, transporte público, limpeza e mantemento urbano. Un incremento de usuarios sen servizos ben dimensionados engade presión sobre infraestruturas que xa resultan insuficientes para atender o cotiá da veciñanza.

Como en moitos outros eidos, non ter un modelo turístico é a opción de Democracia Ourensana. Sen criterios sobre aloxamento, vivenda, usos do Casco Vello, mobilidade, patrimonio ou servizos, son a demanda e os operadores privados quen acaban determinando como evoluciona o sector. O Concello renuncia así a ordenar onde se concentra a actividade, como se reparten os beneficios, que custos ocasiona e que medidas permiten compatibilizala coas necesidades dos residentes. A discusión sobre Fitur resulta secundaria. Un goberno pode decidir non gastar nunha feira, pero debe establecer alternativas, obxectivos e instrumentos, avaliar os resultados e actuar onde o mercado é incapaz de resolver problemas colectivos. Esa é precisamente a función dunha política pública. Tras sete anos á fronte do Concello, o turismo medra por múltiples factores. O que segue sen identificarse é o valor engadido do rumbo de Pérez Jácome.