Desclasificación íntima do 23-F

As asonadas e golpes militares do século XIX foron o pan político de cada lustro. Fixéronse tan habituais que chegou a considerarse que o exército español só estaba capacitado para gañar batallas contra os españois. O golpe de Estado de xullo de 1936, transmutado en guerra e nunha ditadura de catro décadas, parecía poñer fin á vella rutina decimonónica dos nosos uniformados. Non foi así, nada máis inaugurado o intento de democratización do país, os ruídos de sabres volveron ás andadas. O calendario retornou a encherse de conspiracións frustradas ata culminar co fracasado intento de golpe de Estado do 23 de febreiro de 1981 coa toma do palacio das Cortes Xerais por un grupo de Gardas Civís. Aquel intento ten pasado á Historia como o último e definitivo. Non é certo, sucedéronlle outros infrutuosos, tapados con panos quentes mentres se procuraba depurar ao Estado de franquistas e democratizábanse as forzas armadas.

Transcorridos corenta e cinco anos acaba de morrer Antonio Tejero mentres o mesmo Goberno progresista, que desafiuzou ao ditador do Valle de Cuelgamuros, ven de desclasificar os documentos secretos do golpe de man. Tarde, moi tarde para os historiadores e para esclarecer a verdade dunha historia vivida por moitos de nós entre a precaución e a desesperanza dunha longa noite. Foi a primeira ocasión, verdadeiramente histórica, na que un golpe de Estado retransmitiuse en directo por impulso do cuarto poder: a incipiente prensa liberalizada. Menos de vinte e catro horas de incertezas escoitadas minuto a minuto pola radio e vista a intervalos en TVE. Do 23-F destruíronse documentos esenciais, pecháronse bocas, faleceron testemuñas e perdoouse en exceso. Aquel foi un acto da España que cornea tratando de ser neutralizado pola España pragmática. Seguiremos descoñecendo que papel xogou a raíña Sofía, se houbo directrices de Juan de Borbón para o seu fillo, ata onde Fraga ou Blas Piñar estaban realmente involucrados, quen eran os grandes empresarios dispostos a financiar e capitalizar o movemento… Nada importante para a vida cotiá de hoxe. Pero, benvidos os documentos para a reconstrución imprecisa do histórico e para ampliar a educación das novas xeracións.

Naquela noite do 23-F, entre sombras e incertezas pero sen medo, tiven a íntima sensación de que o século XIX aínda non concluíra

Para quen vivimos a transición o suceso tamén merece a desclasificación da nosa intimidade. En Vigo asistimos a unha curiosa coincidencia. Aqueles días celebrábase un congreso internacional chamado ‘O Feito Galego’, organizado pola UNESCO e o concello. Unhas horas antes da aparición do tenente coronel Tejero pistola en man en televisión o pleno do encontro vigués foi asaltado por un grupo de nacionalistas radicais rompendo a clausura do mesmo. O paralelismo resultou sorprendente para quen cubriamos a noticia de ámbito galego. Eu facíao para a emisora de Radio Cadena Española, onde traballaba, e para La Voz de Galicia. Xuro que aquela tarde, ao escribir a crónica na delegación do xornal, era incapaz de disociar a algarada madrileña do esperpento galaico baixo a mirada de dous policías grises, metralleta en riste, apostados na porta da redacción. A sensación de punto final e retroceso foi inevitable. As dúas Españas madrileñas e as dúas Galicias autonómicas apuntaban máis cara ao enfrontamento irracional que á pluralidade democrática desexada.

Naquela noite do 23-F, entre sombras e incertezas pero sen medo, tiven a íntima sensación de que o século XIX aínda non concluíra. Logo foron necesarios corenta e cinco anos para rescatar ausencias que xamais clarificarán o poder do franquismo aínda activo.