Eiras comunais

A eira é una dependencia adxectiva presente en case todas as casas vivenda da nosa Galicia rural. Nela tivo lugar, noutro tempo, unha das tarefas agrícolas máis importante e de maior contido tradicional como o foi a malla dos cereais que fornecen ás comunidades labregas de pan para o alimento das persoas e de palla para os animais.

O termo eira é o máis utilizado en Galicia aínda que ten como variante dialectal o de aira utilizado en moitas comarcas de Lugo e Ourense; nembargante, nalgunhas zonas úsase indistintamente o termo eira o aira.

A Eira consiste basicamente nun espazo arquitectónico ó aire libre, o máis chairo posible ca superficie terrea alisada ou cuberta con lousas de granito que é a mais duradeira, segundo o chan o se asento, adoita diferente formas a cuadrangular, as máis abundante, a redonda e as de forma irregular sendo as súas dimensións diversas dependendo da magnitude do terreo.

No decorrer dos séculos foi un dos lugares de traballo máis ligados ca casa cumprindo o seu cometido principalmente no decurso do mes de agosto, cumprindo o resto do ano con diversos e variados fins: secar as castañas, fabas, froita, cabazos, esfolla lo millo seca da roupa, et.

A Eira utilízase en función do tipo de propiedade segundo sexa esta de carácter privado ou comunal situándose a primeira moi preto da casa vivenda, na súa parte traseira ou contigua ó hórreo e palleira, namentres que cando é comunal atópase nun terreo de todos ou ben no centro ou nun extremo da aldea estando, en ambos casos, asentada en lugares aireados desprovistos de árbores que dificulten a acción do vento necesario para aventa lo gran atopándose frecuentemente ó seu redor unha agrupación de hórreos.

Previamente ó uso da eira realízase a operación denominada “face la eira” consistente en rapar a herba mediante vasoiras de xestas ou codesos para axiña cubrila cunha capa mestura de bosta de vaca e auga que, unha vez seca, dálle á superficie unha grande consistencia.

A malla realízase manualmente cunha peza de madeira mediante unha ringleira de homes que baten compasadamente o centeo baixo o ritmo que lles marca algunha canción de carácter popular.

A propiedade da eira, como xa dixen, pode ser de carácter privado ou comunal esta última coñecida polo nome “eira de todos” foi obxecto da propiedade colectiva sendo o seu uso no tempo das mallas sometido a un réxime estipulado entre os veciños mediante quendas establecidas.

Actualmente, a situación das eiras sofren unha grande precariedade xa que a actividade da malla, co emprego das máquinas malladoiras esmorecendo esta interesante actividade agraria desaparecendo, a grande maioría delas, comestas pola vexetación e o abandono só utilizándose agora en determinadas datas como lembranza do seu uso por xentes da comarca como festa folclórica na que se revive as tradicionais mallas doutro tempo.