Mercosur e o campo galego

En Ourense, cando se fala do campo, non se fala dun “sector” coma quen fala dunha estatística. Fálase de xente con nome e apelidos. Do veciño que madruga máis ca o sol. Da familia que decidíu buscar o seu pan na aldeã porque alguén ten que manter a leira en pé. Por iso, co de Mercosur, aquí hai algo que che cheira raro dende lonxe: véndeno como oportunidade e progreso, pero o que moitos escoitan é “abaratar” e “sacrificar”, como se o rural fose sempre a moeda pequena do peto.

Porque competir… sí, claro. Pero ¿competir con qué regras? O de aquí prodúcese coas normas europeas enriba da mesa: controis, permisos, trazabilidade, restricións, investimentos e máis investimentos. E mentres, pretenden que entre produto de fóra a prezo de saldo, feito con condicións distintas. Iso non é libre mercado: é facer a conta dos prezos sen facer a conta das esixencias. E así, claro, calquera gaña… menos o que cumpre.

Se entra máis barato, o primeiro que cae é o prezo en orixe. E cando o prezo cae, o que cae despois é a explotación. E cando pecha unha explotación, non se pecha só unha porta: pérdese traballo, pérdese vida, pérdese territorio xa de por sí, en Ourense, deshabitado. Logo veñen as campañas falando da “España baleirada”, coma se fose un fenómeno meteorolóxico. Pero non: o rural non se baleira só. Empúrrano a base de apertar por arriba e pagar por abaixo.

E os viños, dende Valdeorras ao Ribeiro, feitos moitas veces en pendentes que xa só miralas cansan a un. Iso non é un capricho gourmet nin unha etiqueta fermosa: é traballo, coidado e identidade.

E se algo está facendo ben o campo nestas mobilizacións é a forma. Sen disturbios. Sen ir buscando o titular fácil. Sen montar un circo. Con firmeza, sí, pero con esa dignidade tranquila de quen sabe que leva razón e non precisa berrar máis do necesario. Iso, a cidadanía está a percibilo. Por iso se gañaron o cariño e o respecto do pobo: porque non piden aplausos, piden non desaparecer.

E tamén porque en Ourense sabemos o que hai. Na Praza de Abastos, no mercado, nas feiras, na conversa de bar: todos distinguen o produto de aquí. Freitas e verduras que saben a campo. A carne que alimenta. O leite, os queixos, a horta cando toca, o mel, a castaña. E os viños, dende Valdeorras ao Ribeiro, feitos moitas veces en pendentes que xa só miralas cansan a un. Iso non é un capricho gourmet nin unha etiqueta fermosa: é traballo, coidado e identidade. E iso non se substitúe con mercancía que atravesa medio mundo para abaratar un par de céntimos no ticket. Non obstante a decisión final témola os consumidores.

O que se pide é sinxelo e razoable: reciprocidade. Se aquí hai normas, que se esixan tamén ao que entra. Se aquí hai controis, que sexan reais e non de escaparate. Se aquí se fala tanto de sustentabilidade, que non se premie o que vén de lonxe e máis barato por facer o contrario do que se lle obriga ao noso. E, xa de paso, menos burocracia de trámite eterno e máis apoio de verdade: relevo xeracional, servizos no rural, asesoramento, infraestruturas, vivenda… Porque non se pode pedir que a xente quede na aldea e ao mesmo tempo poñerlle unha carreira de obstáculos cada mes.

En Ourense témolo claro. O campo non é unha postal nin un recordo. É alimento, é economía, é paisaxe viva. E cando os agricultores protestan con calma, sen romper nada, están facendo algo moi serio: están avisando. Se os deixamos sós, o día que falte o rural, xa non haberá acordo ningún que o arranxe. E entón si que será tarde para dicir que “non o vimos vir”.