Novos tempos para o ensino

Como todos vostedes xa saben, o informe PISA sae á luz cada tres anos. Nese tempo non hai nada que analizar, nen invertir en educación nen nada de nada. Só hai que esperar que chegue o informe de máis de 300 páxinas, en inglés e saber interpretalo. Así este ano 2026, coñecemos os resultados dos datos recollidos en 2025 que se refiren a tres grandes bloques: 1. A preparación dos estudantes para o futuro;2. A conexión dos estudantes coa lingua inglesa; 3. A eficacia no mundo dixital. Até aquí todo ben. O problema aparece cando se fan comparacións segundo a economía da cada país e se empregan eses criterios para buscar o promedio da OCDE. Que é un organismo que busca unha rentabilidade económica ante calquera outra cousa. O aue pasa é que os criterios pedagóxicos sempre deberan atender ao desenvolvemento integral do alumnado. Para que calquera persoa poida entendelo direi que os que son bos alumnos, seguen adiante eles sós. O problema está en atender os que precisan de axuda, para formar unha sociedade plural, iso si, evitando que as diferenzas que marcan a cada ser humano segundo, o seu poder adquisitivo, capacidade ou ideoloxía, sexan un obstáculo. E a clave de todo está nas carencias que teñen os modelos de sempre, aplicados a unha sociedade en cambios continuos.

Con todo, segue a ser unha axuda importante ante tanta marabunta lexislativa, ciscada polos Boletíns Oficiais ao longo dos anos.

A Consellería de Educación da Galiza gábase de ter asinados cos sindicatos uns acordos que melloran a cualidade do ensino, pero as medidas que se acordan non chegan para atender as necesidades de cada día. De pouco vale que contraten a 900 novos docentes se cada ano cambian de centro e non hai un seguiento dese alumnado con capacidades diversas. Os docentes de Audición e Linguaxe e de Pedagoxía Terapéutica chegan aos centros cando xa están feitos os grupos, os horarios e as programacións. Por iso, os programas educativos deberan ser máis ambiciosos, buscando a excelencia e a atención personalizada, cando sexa necesario, e non na procura dunhas cifras altas no Informe do programa para a avaliación internacional dos estudantes (PISA). A razón é que estes resultados mellores ou peores, non vai ser un indicador do fracaso escolar, nen un índice que mida a convivencia nos centros de secundaria, por citar algún exemplo en concreto.

Se a Comunidade Educativa lograra articular un diálogo con calquera das Administracións competentes, xa habería moitos anos que a Lei Orgánica de Educación sería un marco a seguir e non unha imposición lexislativa segundo o goberno de turno. Existiría un Estatuto da función docente, un Pacto de Estado pola Educación e un novo Corpo de Inspectores que se implicarían nos equipos do Orientación dos centros de cada Comarca. Desta forma mudarían as súas funcións como acontecera na II República. O inspector chegou a ser naquela altura, unha figura fundamental para axudar aos mestres nas novas técnicas de ensino, na formación continua do profesorado e na planificacion das novas escolas. Hoxe sufren a ambiguedade de moitas leis, decretos e ordes e fan un traballo burocrático que lles obriga a tomar decisións complexas. Con todo, segue a ser unha axuda importante ante tanta marabunta lexislativa, ciscada polos Boletíns Oficiais ao longo dos anos.

A educación é un arma política que nunca debera ser empregada para atacar a ninguén. A sociedade xa está farta da Intelixencia Artificial, e aínda non chegou. Dos computadores e dos smartphones, e xa dedicamos máis tempo a fozar neles que a ler un libro. Por iso non podemos esquecernos de ler, pensar e decidir. Non sexa que pensen por nós, decidan por nós e nos priven dos libros e do coñecemento, iso si, sempre, polo noso ben.