Jaime Noguerol
EL ÁNGULO INVERSO
Una temporada feliz
Hai agora 130 anos que se publicou en sete entregas o Catecismo do Labrego, en Ourense, no xornal O Tío Marcos d'A Portela. Este libriño, obra do escritor e xornalista Valentín Lamas Carvajal, nado nesta cidade en 1849, tivo unha grande repercusión na época, como reflicte o feito das múltiples reedicións do mesmo. Para min tivo un gran valor, porque foi o primeiro libro en galego que lin de pequeno, logo de chegar con cinco anos a Bos Aires en 1951, coa miña nai e unha irmá, onde nos reuníramos co meu pai que emigrara uns anos antes.
O meu pai tiña dous libros na casa, que levara da Galiza. Un era un manual sobre temas agrarios e gandeiros e o outro, o Catecismo do Labrego. No texto deste último reflectíanse os problemas e inquedanzas das xentes do campo que eu escoitaba nas xuntanzas que facían na nosa casa emigrantes das terras de Celanova, onde falaban dos atrancos da emigración, lembraban historias do pasado e soñaban co retorno. Por certo, os meus pais, malia seren persoas da aldea, sen estudos, tiñan a Curros e Rosalía como dúas figuras de referencia da nosa cultura, mesmo non tendo ningún libro deles, o que é indicativo da popularidade destes autores.
Na Historia da Literatura Galega, das Edicións A Nosa Terra (Pilar Garcia Negro, Anxo Gómez Sánchez, Mercedes Queixas Zas), dinnos sobre Lamas Carvajal e a súa obra: “é coñecido e apreciado como escritor, mais coa publicación a partir do ano 1876 do xornal O Tío Marcos da Portela, escrito no idioma propio, vai obter un definitivo referendo popular (...) Tal vez a súa obra máis popular e autentico best-seller da literatura galega sexa a coñecida baixo o titulo Catecismo do Labrego, publicada primeiro no “Tío Marcos da Portela” a partir do parrafeo 250 (21.10.1888), e un ano despois xa como libro solto na impresa El Eco. A acollida deste volume foi tal que en trinta días xa se venderan dúas edicións, alcanzándose a decimo-terceira en 1906, ano da morte do autor”.
Salientan os/as autores que analizan nesta historia da literatura a súa obra, que Lamas Carvajal tivo un gran prestixio no seu tempo, que se traduciu no seu recoñecemento como socio emérito da sociedade Galicia Literaria. Destacan que tiña:“un empeño sen igual por socializar a escrita e a literatura en galego (...) auténtico paladín da defensa dos labregos, concreta nesta clase social, na principal base traballadora do país naquela altura, a súa praxe política, que de mozo, o vinculara ás filas republicano federais”. Cómpre lembrar que ademais foi un dos fundadores da Real Academia Galega, e que no ano 1972, esta dedicoulle o Día das Letras Galegas.
Lamas Carvajal estudou bacharelato en Ourense e medicina na Universidade de Compostela, aínda que non rematou esta carreira. Nesta última cidade entrou en contacto coa intelectualidade da época e dirixiu a revista La Aurora de Galicia. É autor de: Dez cartas ós gallegos (1875); Espiñas, follas e frores, ramiño primeiro (1875); Espiñas, follas e frores, ramiño segundo (1876); Saudades gallegas (1880); e Musa das aldeas (1889). Ademais desta obra poética, publicou en narrativa: Gallegada. Tradiciós, costumes, tipos e contos da terriña (1887); e Catecismo do Labrego (1888).
As reflexións do Catecismo do Labrego son unha síntese da causa desfeita do noso mundo rural: “Os mandamentos da igrexa labrega: O primeiro, ouvir como nos aldraxan os que mandan, como quen escoita chover. O segundo, mudar de camisa unha vez ao ano, ou denantes se teñen que enterralo a un. O terceiro, comungar con rodas de muíño. O cuarto, xexún polas boas ou polas malas. O quinto, pagar por todo e pra todo, e pagalas todas”.
Claro que a realidade está suxeita a se modificar radicalmente (sempre!), se hai condicións obxectivas e, especialmente, un suxeito transformador á altura do momento.
Contenido patrocinado
También te puede interesar
Jaime Noguerol
EL ÁNGULO INVERSO
Una temporada feliz
José Luis Gómez
CUENTA DE RESULTADOS
La caída de Nvidia supera el PIB español
Jenaro Castro
La cara oculta del cara a cara
BITÁCORA DE CAMPAÑA - DÍA 9
Sin novedad en el frente
Lo último
SEGUNDA FEDERACIÓN
El Ourense CF no fue capaz de sumar en Llanera (2-0)
DOMINIO EN LA CANCHA
Carlos Alcaraz conquista su primera Copa de Maestros tras arrollar a Zverev en Turín
DOMINIO OURENSANISTA
Buen partido, mal resultado para la UD Ourense