Pérez Jácome e as promesas que non valen nada

Acuerdo cerrado!”. Gonzalo Pérez Jácome anunciou esta semana no seu perfil en redes sociais que Ourense terá o seu primeiro hotel de cinco estrelas, un futuro balneario na contorna do Campo da Feira cuxas obras comezarían en xaneiro de 2027. O formato da nova é coherente co modelo comunicativo do rexedor. Aquí interesa outra cousa. A rotundidade da mensaxe contrasta coa escasa información que permite avaliar o seu alcance real. Ao peche destas liñas, ningunha comunicación municipal detallaba o acordo, o investimento nin o impacto previsto. Pode ser unha excelente noticia para a cidade, e oxalá o sexa. Pero aí reside o paradoxo. A fotografía procura enfiar a nosa reacción antes de dispor dos elementos necesarios para xulgar. E o augurado plan comeza a xerar rendemento político moito antes de producir resultados.

Murray Edelman, pioneiro no estudo da psicoloxía e o simbolismo políticos, explicou como os símbolos condensan realidades complexas en representacións inmediatamente comprensibles, capaces producir significado antes de que ningunha evidencia as avale. Un recente barómetro elaborado polo Equipo de Investigacións Políticas da Universidade de Santiago subliña, desde outra perspectiva, o peso da resposta afectiva na relación entre dirixentes e cidadanía. A instantánea de Jácome dá conta dese dobre mecanismo. Cinco estrelas significan prestixio, investimento e unha urbe que avanza. «Acordo pechado» elimina a incerteza. Xaneiro proporciona un prazo concreto. Cada elemento da imaxe convoca un futuro nítido antes de callar en realidade material. A comunicación fai presente algo que aínda non existe. De concretarse, non sabemos que rédito real deixará o hotel, pero a ganancia política do seu anuncio pode cobrarse inmediatamente.

A distancia entre anuncio e concreción emerxe cando introducimos o tempo e a memoria. O proxecto hoteleiro non nace esta semana. Desde 2023 acumúlanse reclamos públicos arredor dun establecemento de alta categoría nesas mesmas inmediacións, e xa daquela se emprazaba o comezo das obras en 2025. Aquel prazo pasou sen que as obras arrancasen. O noso cuñado omnisciente apunta agora un novo horizonte temporal. Isto non permite concluír que o hotel non se vaia construír nin que o calendario actual vaia incumprirse. Valorar unha promesa require lembrar as anteriores. A rendición de contas democrática perdería o seu sentido se cada expectativa renovada borrase a precedente coma se non existise. Cando o futuro anunciado muda, non abonda con preguntar que teremos mañá. Corresponde saber que aconteceu co que iamos ter onte.

A lóxica electoral completa o cadro. O hotel anúnciase en agosto, as obras deberían comezar en xaneiro e votaremos en maio de 2027

O Coto de Canedo ilustra o patrón. Presentouse en 2020 e pasou por varios calendarios ata arrancar as obras en marzo de 2025. Na campaña autonómica de 2024, unha lona proclamaba «Ourense en obras» cunha recreación do parque cando a actuación non estaba adxudicada. A Xunta Electoral constatou o mesmo na avenida de Portugal, Alejandro Pedrosa e o Parque Acuático, e ordenou retirala. Os destinos foron dispares: Coto de Canedo constrúese, no Vinteún eternizáronse os traballos, a avenida de Portugal quedou paralizada e o parque termal segue sen materializarse. A reiteración alimenta a sospeita de que cada proclama sexa outro delirio do rexedor para que pareza que fai. Entre anuncio e acción medra un cortexo de fitos -carteis, adxudicacións, valados, primeiras pedras, comunicados- que converten a mesma actuación en varios acontecementos para fotografar de novo o futuro.

A lóxica electoral completa o cadro. O hotel anúnciase en agosto, as obras deberían comezar en xaneiro e votaremos en maio de 2027. Non sabemos por que os promotores fixaron ese calendario nin sería fundado atribuírlle unha intención comicial. Pero o efecto é perfectamente observable. Antes das urnas poderemos seguir o proxecto desde o anuncio ata, quizais, o inicio visible dalgún traballo na rúa. O que dificilmente teremos antes do voto é un establecemento en funcionamento, con datos sobre actividade e retorno económico. O calendario permite anticipar a recompensa e posterga a comprobación. Un valado acredita que unha obra comeza. Non demostra que rematará no prazo previsto nin, moito menos, que producirá os beneficios e impactos cos que foi presentada.

A democracia tamén consiste en administrar a memoria. Votamos polo futuro, naturalmente, pero deberiamos facelo avaliando o pasado. A política do anuncio altera ese equilibrio ao facer moito máis visible o que pode chegar mañá que o que debía ter chegado onte. Non hai motivo de principio para estar contra un hotel de cinco estrelas en Ourense. Se trae investimento real, emprego e dinamiza o turismo, será unha boa noticia para a cidade. Pero esa avaliación corresponde aos resultados, non á imaxe que os anticipa. O éxito político non debería cobrarse por adiantado nin a rendición de contas pagarse a prazo. Pérez Jácome acaba de anunciarnos outra peza illada do Ourense por vir. Antes de maio de 2027, conviría dedicar polo menos a mesma atención ao Ourense que deixa o mandato de quen goberna desde o 15 de xuño de 2019.