Quo vadis, Galicia?

Cando era cativo, os pais adoitaban levarme a unha das sesións de cine que se proxectaban, ás catro da tarde dos domingos, nas salas Xesteira e Avenida de Ourense. Nesa quenda infantil vin algunhas das películas que deixaron pegadas indelébeis no meu maxín e que, aínda hoxe, alimentan parte da miña máis que pobre -eu pecador, confeso- cultura cinéfila. Unha das que máis me asombrou foi o “Quo Vadis” de Robert Taylor, Deborah Kerr e Peter Ustinov; unha obra case que de culto que, canda outras superproducións históricas ianquis coma o “Ben Hur”, contribuíu a esperta-la miña afección autodidacta a ese fenómeno histórico universal, definitivo e transcendente que foi Roma e a súa civilización. Máis tarde, as lecturas adolescentes da “Historia de Roma” de Montanelli e dos libros de Asimov ó respecto, farían o resto.

"Confeso que a imaxe da faciana de tolo dun maxistral Ustinov acode ó meu pensamento, incisiva e perturbadora, cando os meses de verán se achegan a Galicia"

De xeito especial, lembro a escena do incendio da capital do imperio presentada -por cuestións de guión e con base histórica discutíbel, segundo as fontes que se usen- como a tolemia dun despótico, prepotente e desequilibrado Nerón que, coa lira na man, atopou nas lapas a inspiración máis acaída para compoñe-la súa oda definitiva. Asemade, o incidente deixáballe o campo libre para a construción dunha nova cidade que, a modo de homenaxe á súa augusta figura, bautizaría coma Nerópole. A consecuencia foi que, unha vez recuperada a cordura e diante da desfeita, alguén tiña que se-lo chibo expiatorio que servise coma narcótico para calma-lo ánimo furioso dunha plebe indignada e, coma adoita acontecer nestes casos, a corda rachou polo cabo máis feble. Como resultado, os leóns do Coliseo déronse unha manchea de festíns a conta da carne devota e martirizada dos primeiros cristiáns.

Confeso que a imaxe da faciana de tolo dun maxistral Ustinov acode ó meu pensamento, incisiva e perturbadora, cando os meses de verán se achegan a Galicia. Isto acontéceme por que son consciente da posibilidade de que, coma se repetise un guión perverso, o lume se presente nos montes do meu país até o punto de erixirse no triste actor principal da película que narra a súa vida estival. No dito guión, unha vez e outra tamén, sucédense unha serie de actitudes comúns; e así, os episodios accidentais conviven coa celebración dunha sorte de cerimonia da confusión derivada de prácticas culturais de xestión da terra mal entendidas coma tradicionais e, ó tempo, a tolemia dos que alimentan unha excitación creadora maléfica cohabita coa man que executa con eficacia as ordes de intereses espurios cuxa natureza só coñecen eles e o demo. Como resultado, ós galegos só nos queda o recurso á indignación ó comprobarmos como, malia os esforzos do operativo humano que se xoga todo por salvarmos, a nosa terra arde e se pon en perigo a nosa vida, as nosas pertenzas e un dos alicerces da nosa identidade, da nosa forma de ser e de explica-lo xeito de estarmos no mundo. A consecuencia desta desfeita é que no verán, no canto de ser Galicia a terra onde descubrirmos a meirande variedade de tons verdes digna da paleta dun pintor, atopamos unha combinación de ocres, grises e negros que anuncian a nosa miseria material, ambiental e mesmo, para algúns coma min, identitaria.

Este verán, un ano máis, os neróns fan soa-la súa lira sinistra de cuxas cordas perversas saen, unha tras outra, as notas da elexía á prepotencia, á sen razón e maila tolemia, explicitada en cada hectárea que o noso rural bota en falla. Un ano máis, no meu país, os leóns estanse a dar un festín mentres os galegos, martirizados por nunha mestura de indefensión, incredulidade e carraxe, nos preguntamos: con estes desleixados; quo vadis, Galicia?