Ribeiro: recuperar os viñedos abandonados ou medrar para fora

En pleno debate sobre a posible ampliación da Denominación de Orixe Ribeiro, cómpre facerse unha pregunta sinxela, pero incómoda: ten sentido medrar cara fóra cando non somos quen de coidar o que xa temos dentro?

A resposta, dende o sentido común e dende o coñecemento do territorio, semella evidente. Non.

O Ribeiro non é unha marca calquera. É historia, é paisaxe, é cultura e é o resultado do traballo de xeracións de viticultores que, en condicións moitas veces adversas, mantiveron vivo un modelo agrario profundamente ligado á terra. Concellos como A Arnoia representan mellor ca ninguén esa realidade: pequenas parcelas, infinidade de socalcos, explotación familiar, esforzo constante e un compromiso coa calidade que non sempre foi recoñecido na súa xusta medida.

O futuro do Ribeiro non pasa por medrar sen límite, senón por medrar con coherencia"

Por iso resulta difícil entender que, mentres se formula a incorporación de novas superficies á denominación, existan arredor de 8.000 hectáreas de viñedo tradicional abandonado dentro do propio Ribeiro. Oito mil hectáreas que non son unha cifra abstracta: son socalcos caídos, cepas perdidas, camiños pechados e oportunidades desaproveitadas.

Antes de abrir a porta a novos territorios, a prioridade debería ser clara: recuperar, reactivar e poñer en valor ese potencial xa existente, aproveitando as facilidades que ofrece a lei, ou mellorando e actualizando leises ancestrales que nos bloquean o desenrolo do noso rural.

Ampliar unha denominación de orixe non é unha decisión neutra. Ten consecuencias económicas, sociais e territoriais. Significa aumentar a oferta, modificar equilibrios internos e, en moitos casos, intensificar a competencia entre produtores. Se esa ampliación non vén acompañada de medidas que garantan a viabilidade das explotacións actuais, o resultado pode ser xusto o contrario ao desexado: máis abandono, máis desigualdade e unha progresiva perda de identidade.

Porque ese é outro dos riscos que apenas se menciona: o de diluír o que fai único ao Ribeiro. Non todos os territorios son iguais, nin todos os solos, nin todos os climas, nin todas as formas de traballar a vide. Equiparar realidades distintas baixo unha mesma etiqueta pode ser tentador dende unha lóxica expansiva, pero é perigoso dende a perspectiva da calidade e da autenticidade e da propia identidade comarcal.

Arguméntase, en ocasións, que a ampliación permitiría gañar músculo económico e proxección exterior. Pero, que músculo pode desenvolver unha denominación que deixa sen atender miles de hectáreas produtivas no seu propio territorio? Que imaxe proxecta unha marca que medra sen consolidar a súa base?

O futuro do Ribeiro non pasa por medrar sen límite, senón por medrar con coherencia. E a coherencia, neste caso, esixe priorizar o propio: apoiar ao pequeno viticultor, facilitar a recuperación de terras abandonadas, impulsar a cooperación e modernización do sector e reforzar a calidade como principal sinal de identidade, mantendo sempre a marca Ribeiro, por encima de calquera outro nome, anque este sexa o da variedade mais relevante da D.O.

Non se trata de pecharse ao mundo, senón de ordenar as prioridades e a primeira e consolidar, despois xa se poden estudiar outras.

Defender esta posición non é inmobilismo. É responsabilidade e defensa da nosa identidade.

Porque, na opinión de iste humilde alcalde, ampliar unha denominación con miles de hectáreas abandonadas dentro dos seus límites non é unha estratexia de futuro, é unha fuxida cara adiante, contradictoria e sin pes nin cabeza.