O son do colleiteiro

Non hai dúbida de que O Ribeiro é un territorio histórico que construíu a súa identidade arredor da produción vitivinícola. E fíxoo mediante un proceso secular no que a figura do colleiteiro representou -aínda hoxe o fai-, un xeito senlleiro de entende-lo viño: o viticultor, recollendo o coñecemento acumulado durante xeracións, cultivaba as súas propias viñas, elaboraba na súa pequena adega e comercializaba un produto que reflectía as características do territorio onde fora concibido.

Se recorremos á memoria histórica, atopamos que, tradicionalmente, case tódalas familias ribeirás elaboraban o seu propio viño; era unha produción que satisfacía o pequeno consumo doméstico e o combinaba cunha parte moi importante que destinaba á venda, erixíndose nun dos recursos económicos da casa. Este sistema produtivo xerou un intenso comercio que converteu ó Ribeiro nun dos grandes centros vitivinícolas da península grazas a unha rede comercial na que tiveron un papel fundamental os corredores e almacenistas. Estes, percorrían as adegas probando os viños, seleccionaban os mellores e adquirían partidas que logo distribuían nas vilas e cidades galegas. Xunto ós arrieiros, responsábeis do transporte en recuas de bestas durante séculos, fixeron posíbel que o viño do Ribeiro chegase ós principais mercados nacionais e ós portos desde os que se internacionalizaba. Porén, na segunda metade do século XX, o modelo transformouse co nacemento das cooperativas e a evolución dos antigos almacenistas cara a adegas elaboradoras; unha mutación que obrigou a moitos viticultores a deixar de elaborar e centrase na produción de uva. Ó mesmo tempo, nas cidades proliferaban as tascas onde o Ribeiro era o viño de referencia, moitas delas rexentadas por emigrantes da comarca que se abastaban co viño elaborado polos seus familiares, mantendo viva a tradición dos pequenos produtores.

O colleiteiro é, en definitiva, unha figura senlleira da Denominación de Orixe Protexida Ribeiro

Esa continuidade histórica levou á Xunta de Galicia a recoñecer oficialmente esta realidade produtiva coa Orde da Consellería de Agricultura do 12 de maio de 1987, na que introduciu, por vez primeira, a definición legas das industrias de “viños de colleiteiro”. A norma definíaas como aquelas dedicadas á elaboración e embotellado de viños procedentes só da colleita propia, de variedades autorizadas en Galicia e cunha capacidade máxima de 600 hectolitros. Deste xeito, a disposición superaba a cuestión técnica e lle daba cobertura xurídica a unha tradición centenaria ó recoñecer oficialmente un modelo produtivo propio de Galicia e, de maneira especial, do Ribeiro. Asemade, diferenciaba a esta figura das adegas elaboradoras de maior dimensión e establecía un marco normativo adaptado ás súas características propias.

Grazas a este pulo legal, e ó abeiro dunha conciencia sobre a calidade que medraba, o colleiteiro soubo evolucionar: modernizou as instalacións, mellorou as técnicas de elaboración, apostou decididamente polas castes autóctonas -das que foi un dos seus principais conservadores-, e adaptouse ás novas esixencias dos mercados sen renunciar á súa identidade. Froito desta aposta, o mercado erixiuno hoxe en protagonista xa que nun contexto no que os consumidores buscamos autenticidade, producións limitadas, trazabilidade e historias reais detrás de cada botella, o colleiteiro nos ofrece aquilo que leva facendo dende hai séculos: viños irrepetíbeis, fondamente vencellados ó territorio e espellos da personalidade de quen os elabora.

O colleiteiro é, en definitiva, unha figura senlleira da Denominación de Orixe Protexida Ribeiro. Nel conflúen a historia, o patrimonio, a paisaxe, a economía, a cultura e a tradición. Para min, representa o doce son desa sinfonía secular que interpreta unha continuidade na maneira de facer viño e que, despois de sobrevivir ás transformacións do século XX, se presenta hoxe, varuda e lanzal, coma un dos grandes elementos diferenciais do Ribeiro.