A serra de San Mamede florece coa lembranza

Do mesmo xeito que o monte loita por rexurdir das cinzas e florecer de novo, a memoria de Manuel Fernández Salgado, “O Vilas”, mantense imperecedoira e inalterable, servindo agora de semente para o novidoso proxecto de recuperación ambiental que o Concello de Vilar de Barrio vén de poñer en marcha na Serra de San Mamede. A inauguración desta nova microreserva de polinizadores persegue un dobre e ambicioso obxectivo: contribuír á rexeneración das poboacións de insectos gravemente afectadas pola última vaga de lumes do verán de 2025 e divulgar a importancia destas especies no ecosistema local.

Para a construción deste peculiar enclave, as autoridades competentes transformaron un antigo depósito de auga abandonado nun pequeno pero eficiente ecosistema natural situado a 1.600 metros de altitude, adaptado aos fortes contrastes térmicos da montaña. Grazas á recente plantación de especies como mentas, tomiños, romeus, lavandas e á reintrodución de plantas autóctonas da contorna, os polinizadores gozarán a partir de agora de fontes de alimento durante gran parte do ano, favorecendo a súa progresiva recuperación.

Ademais dos recursos florais, o proxecto incorpora unha variada gama de solucións arquitectónicas destinadas a brindarlles refuxios seguros. As paredes e os muros de pedra da infraestrutura serven como protección indispensable contra os temporais e o intenso frío do inverno, mentres que diversas estruturas ocas facilitan lugares óptimos de nidificación para as diferentes especies de abellas silvestres, como poden ser os xéneros Osmia, Anthidium ou Hoplitis. O gran e indiscutible símbolo da microreserva é un enorme tronco calcinado dun castiñeiro centenario, rescatado tras os terribles incendios, que se integrou como hábitat para os insectos saproxílicos.

Este espazo nace, polo tanto, como o primeiro paso dentro dunha estratexia moito máis ampla orientada a consolidar a Serra de San Mamede como un lugar prioritario e referencial para a conservación dos polinizadores de montaña a nivel de Europa. A iniciativa, ademais, intégrase xunto ao proxecto internacional “LIFE Wild Pollinators”, cuxo obxectivo global é explorar o papel do pastoreo extensivo e da xestión da montaña na conservación dos insectos en España, Portugal e Francia.

Vilar de Barrio faille un tributo eterno a Manuel Fernández Salgado, “O Vilas”

A recentemente inaugurada microreserva tamén conta cun profundo compoñente emocional, levando o nome de Manuel Fernández Salgado, máis coñecido como “O Vilas”. Este veciño do lugar de Arnuide, alcumado polos veciños “O home da Serra”, dedicou boa parte da súa vida á acérrima defensa e dinamización deste espazo natural, promovendo iniciativas como a romaría de San Mamede ou a coñecida aula da natureza das Corcerizas. A súa admirable traxectoria convertíuno de forma indiscutible nun axente fundamental para a historia recente da serra, e agora o seu legado permanecerá para sempre ligado a este proxecto de biodiversidade. A súa homenaxe formal tivo lugar onte, durante a primeira xornada da Festa da Serra’26, acto que estivo seguido dun animado paseo entomolóxico guiado por Alberto Uría, da Asociación Corripa, que arrincou da Praza do Toural.