A universalidade do fútbol

Émile Durkheim, un dos principais referentes da socioloxía, teorizou que cando os individuos se reúnen nun ritual xérase unha sinerxia común que denominou efervescencia colectiva: adórase un símbolo no que o sagrado é o grupo inmanente. Outros autores como Norbert Elias e Eric Dunning afirmaban que as sociedades modernas civilizáronnos na paz quedando un baleiro nas emocións inherentes ao ser humano que son recuperadas no deporte, conceptualizando a excitación mimética: unha emoción que imita ao conflito real pero nun marco seguro, con regras, donde ninguén resulta damnificado.

Estes sociólogos aseveran que o deporte é un descontrol controlado das emocións, que permite descontrolarse de xeito controlado. Porén, cando o descontrol controlado se descontrola completamente a excitación mimética desbórdase en violencia real, xérmolo do hooliganismo. A fronteira entre a paixón san e o conflito tribal é máis difusa do que cremos. Pola súa parte, Michel Maffesoli afirma que a sociedade moderna, que nos prometía individuos libres e racionais, en realidade vólvenos agrupar en comunidades case herméticas, as que identifica como neotribus, caracterizadas pola emoción implícita que permea ao grupo. A consecuencia directa é que xente que non comparte nin clase social, nin ideoloxía, nin os capitais nin o habitus ideados por Bourdieu conforma unha tribu simbólica como se o mundo se estivera rencantando.

Nambergantes, hai quen manifesta que todo isto é pan e circo, sendo o fútbol o opio do pobo

Outro concepto clave para comprender esta cosmovisión sería o de nación. O historiador Benedict Anderson definiuna como unha comunidade imaxinada que non significa que sea ilusoria, xa que se comforma un nós ubicuo. Eric Hobsbawn sintetizaba: “A comunidade imaxinada de millóns de persoas semella máis real cando se reduce a un equipo de once persoas con nome propio que representa ao conxunto da nación”. Por conseguinte, a pesar de que a nación poida ser unha idea abstracta vólvese plausible. Pola súa parte, Michael Billig denominou nacionalismo banal non ao nacionalismo dos símbolos e a dos discursos, senón ao cotiá, ao invisible, ao que nin sequera pensamos nel.

Nambergantes, hai quen manifesta que todo isto é pan e circo, sendo o fútbol o opio do pobo que nos afasta dos problemas reais da cidadanía, actuando este deporte como “sportwashing” de certos réximes autoritarios. Sen embargo, o fútbol produce pertenencia, emoción e sentimientos compartidos.

Xián Antón Lorenzo Rodríguez

(Ribadavia)