1932: Manifiesto republicano de Baños de Molgás

Hoxe cúmprense 94 anos dunha páxina significativa da historia local e política de Galicia. O xornal La Zarpa, unha das cabeceiras máis activas da prensa ourensá do primeiro terzo do século XX, publicaba o manifesto do Comité Republicano Radical de Baños de Molgas con motivo do primeiro aniversario da proclamación da República Española.

Aquel texto, dirixido directamente á cidadanía, reflectía o entusiasmo e a esperanza que acompañaron o cambio de réxime en 1931. A República aparecía como unha conquista colectiva, acadada sen violencia, froito da vontade popular expresada nunhas urnas. Nun momento no que Europa vivía fortes tensións políticas, o discurso destacaba o carácter exemplar do proceso español, subliñando o civismo e a madurez política do pobo.

O manifesto facía tamén un chamamento á unidade. Nun contexto de pluralidade ideolóxica dentro do republicanismo, propoñíase unha especie de tregua simbólica: deixar a un lado as diferenzas partidistas para celebrar conxuntamente un proxecto común. Falábase dun “día de armisticio republicano”, unha expresión cargada de intención política e emocional, que buscaba reforzar a idea dunha identidade compartida por enriba das discrepancias.

Especial relevancia tiña a mensaxe de consolidación. Para os asinantes, a República xa non era unha aspiración nin unha hipótese, senón unha realidade asentada e inseparable da propia idea de España. Fronte ós sectores que aínda albergaban expectativas de restauración doutros modelos políticos, o texto reivindicaba a irreversibilidade do novo réxime e a necesidade de defendelo colectivamente.

O chamamento culminaba cun convite á mobilización cidadá. Convocábase un acto público en Baños de Molgas, no que participarían destacados republicanos de Ourense, co obxectivo de reafirmar o compromiso político e fortalecer os vínculos entre simpatizantes. A presenza na rúa, a participación activa, eran entendidas como sinais visibles da saúde democrática do momento.

Visto desde hoxe, aquel manifesto constitúe un testemuño valioso dunha época de ilusión e transformación. A través das súas palabras percíbese a confianza nun futuro mellor e a crenza na capacidade da cidadanía para construílo. Porén, sabemos que aqueles soños truncáronse poucos anos despois polos acontecementos que levarían ó final da experiencia republicana.