Acisclo Novo
Colores, quiero colores
Hai xa algunhas semanas, nas páxinas deste xornal informábase do peche dunha escola infantil da provincia que afrontaba o vindeiro curso cunha única matrícula. No anterior, 2025-2026, xa se salvara in extremis con apenas cinco alumnos, o mínimo esixido pola Xunta de Galicia para manter o centro aberto. Unha escola non son só aulas nin unha cifra nunha estatística. É un servizo esencial que facilita a conciliación, crea comunidade e decide se as familias con nenos fican ou marchan. O peche certifica o declive, pero tamén o acelera ao restar atractivo residencial ao municipio. E non falamos dun territorio condenado pola distancia. Na mesma contorna metropolitana, a poucos quilómetros, outros concellos gañaron centos de nenos nos últimos anos atraendo familias con emprego, vivenda, conciliación e servizos. O fechamento non fala só da escaseza de nenos. Obriga a preguntarse pola política que faltou.
O rexedor do municipio afectado non representa unha excepción dentro da súa especie: dos que non gasta o cartafol e lle tolea a lingua, sempre co paso cambiado, gris e apoucado. Un perfil ideal para o aparato partidario que o enxalzou até o secretariado provincial tras gañar unhas primarias pola mínima, no medio dunha fonda división interna. Na súa proclamación comprometíase a “reverter o problema do despoboamento”, traballar polo “acceso á vivenda”, o “transporte digno” e a “conectividade”, e conseguir que “nacer nun pequeno concello non sexa sinónimo de ter menos oportunidades”. Compromisos coherentes cun proxecto progresista e directamente aplicables ao concello que rexe desde 2019. O problema é a distancia entre as prioridades declaradas e unha acción de goberno sen un proxecto recoñecible, capaz, continuado e coherente para afrontalas.
Alternativas existen. A OCDE leva anos defendendo as place-based policies adaptadas ás condicións de cada territorio, mentres Leader financia iniciativas construídas desde o medio rural e o Estado mantén programas específicos contra o despoboamento. Experiencias como “Pueblos Vivos”, en Aragón, combinan aloxamento, emprego, acompañamento e integración para atraer novos residentes. Outros municipios empregaron fondos europeos para crear servizos de atención infantil que facilitan a permanencia das familias. Son fitos dun amplo repertorio de políticas que inclúe mobilidade, conciliación, acollida, dinamización económica ou recuperación de patrimonio. Un municipio pequeno non pode agardar a que as solucións cheguen. Gobernar consiste en pensar alternativas, procurar financiamento, cooperar con outras administracións, integrar redes máis amplas e atopar parceiros. Deputación, Xunta, Estado e Unión Europea ofrecen recursos que unha administración con iniciativa ten que saber mobilizar.
Certo que este tipo de medidas producen resultados lentos e a política contemporánea recompensa nomeadamente o inmediato. Jonathan Boston, referente no estudo da gobernanza de longo prazo e intereses das xeracións futuras, denomina “miopía democrática” á tendencia a privilexiar beneficios presentes fronte a necesidades colectivas futuras. O despoboamento esixe precisamente o contrario: investir hoxe, perseverar durante anos e aceptar que os resultados poden chegar noutro mandato. Ese curtopracismo afecta tamén á esquerda cando substitúe transformación por rédito electoral de campaña. A comunicación preséntase como sucedáneo. Actos, vídeos, visitas e anuncios ofrecen aparencia de actividade, pero sen continuidade nin coherencia, improvisando ao fío do momento, dos titulares ou do que fagan os demais. Sen diagnóstico, prioridades, recursos, execución e avaliación, a comunicación deixa de explicar a política e acaba ocupando o seu lugar.
Cando docilidade e fidelidade ao aparato prevalecen sobre coñecemento, autonomía, talento e capacidade para pensar, deseñar e executar políticas públicas, prosperan dirixentes eficaces para sobrevivir na organización, pero incapaces de transformar a realidade que gobernan
Á cidadanía non debería resultarlle indiferente quen chega a gobernar. Audrey Vandeleene, especialista na selección de candidatos e funcionamento dos partidos, estudou como as organizacións deben conciliar unidade interna, rendemento electoral e competencia para desenvolver políticas. A súa investigación amosa que, cando eses obxectivos entran en conflito, a competencia individual adoita pesar menos que a lealdade partidaria ou a capacidade electoral. Non explica por si soa o socialismo ourensán, pero identifica unha tensión recoñecible. Cando docilidade e fidelidade ao aparato prevalecen sobre coñecemento, autonomía, talento e capacidade para pensar, deseñar e executar políticas públicas, prosperan dirixentes eficaces para sobrevivir na organización, pero incapaces de transformar a realidade que gobernan. Gañar unhas primarias ou controlar unha estrutura acredita habilidade orgánica e, sobre todo, a aquiescencia da dirección. Transformar un territorio require bastante máis.
O peche da devandita escola nun concello da comarca capitalina abre unha cuestión ben máis ampla sobre o socialismo ourensán. Nunha provincia en declive, un proxecto que se pretende progresista debería distinguirse non só pola aparencia do discurso e xestos comunicativos, senón pola maneira de exercer o poder. Vivenda, mobilidade, conciliación, transición enerxética, integración da inmigración ou resposta ao despoboamento ofrecen ámbitos suficientes para acreditalo. A pregunta pertinente é en que se diferencia, na práctica, un concello administrado pola esquerda doutro no que rexe dereita e que valor engadido verificable produce esa diferenza. Se os principios non se traducen en prioridades orzamentarias, políticas sostidas e resultados avaliables, a identidade ideolóxica queda reducida á etiqueta. Gobernar ten que significar transformar, non administrar o declive. O aparato ocupa entón o lugar do proxecto e a comunicación, o da política. E cando a política se reduce a manterse no poleiro, o que non sobrevive son as escolas.
Contenido patrocinado
También te puede interesar
Acisclo Novo
Colores, quiero colores
Ramón Pastrana
LA PUNTILLA
Colmo
Mariluz Villar
MUJERES
Ver el mañana
Carlos Risco
LOS ASUNTOS IMPORTANTES
Sobre eso que aún llamamos otoño
Lo último
La Región
CARTAS AL DIRECTOR
Nadal Seco
USO TECNOLÓGICO
El 68% de los menores de 10 a 15 años tiene teléfono móvil
ESQUIVAR BLOQUEOS
El robo de datos online, la principal amenaza para pymes y usuarios
La Región
CARTA AL DIRECTOR
¿A dónde irán?