Bande en foco coa porta-escultura de Toño Monteiro e o mural de Mon Devane

Fai uns días que o escultor de Ganceiros/Lobios, Toño Monteiro, inaugurou no alto do Vieiro, Bande, a súa escultura Porta do Xurés. Eis unha monumental estrutura metálica de aceiro corten realizada a escala e, dende a maqueta, a empresa Gadeca cortou as pezas no polígono industrial de san Cibrao das Viñas, para montarse no cumio do Vieiro, a carón da estrada, en colaboración co concello e a comunidade de montes veciñais en man común Monte Grande II. O resultado, unha acaída intervención desta ancha porta aberta, rectangular e asimétrica, cun camiño de acceso de lousas irregulares. A rechamante instalación eríxese como un altofalante para toda a comarca na divisoria de augas entre as cuncas do Limia e Miño. A obra pretende ser o primeiro duns fitos viarios de Monteiro cos que quere facer un «anel de arte e natureza». Son símbolos monumentais que máis que pechar enmarcan -quen lle pode por portas a este mar?-, e circunvalarían o val, colocados en escollidos lugares de Lobeira, Entrimo, Lobios, Muíños e Calvos de Randín. Semella ese círculo de poder do exterior dalgunhas igrexas, ou as de consagración no interior das catedrais, como Ourense e Santiago, ou Braga, que estas terras son unha, malia a invisible raia entre o Xurés galego e o Gêres da veciña república portuguesa, parque natural aquí nomeado da Peneda-Gêres. Esta é a reformulación dun antigo proxecto seu, o Bosque Máxico, unha visión tinguida de devoción polas terras do seu territorio-berce, para el un dos últimos santuarios naturais de la humanidade, cheo no cultural de monumentos sobranceiros da historia, e tamén da prehistoria. Así co apoio da alcaldesa Sandra Quintas, quen valoriza o patrimonio cultural como estratexia municipal baseada no turismo sostible, e a promoción do parque natural, acción que se enmarca na recuperación da casa reitoral de santa Comba co aporte económico das consellerías de cultura e turismo da Xunta, que terá contido multidisciplinar a carón da igrexa visigótica, Monumento Nacional dende 1921.

A pouca distancia dela, nunha cota inferior, pasaba a Vía Nova romana, que dende Braga até Astorga atravesaba por aquí o río Limia por unha ponte hoxe cuberta polas augas embalsadas do encoro das Cunchas, está o sobranceiro campamento romano de Aquis Querquennis, en Porto Quintela, parroquia de santa Comba. Preto, a zona dos baños termais e a casa da fundación, co museo e centro de interpretación Aquae Querquennae Vía Nova. Desta volta, co gallo de cumprirse os cincuenta anos do inicio das escavacións sistemáticas iniciadas por Florentino López-Cuevillas naquel lugar coñecido como a Cidade, e no que as sucesivas campañas conseguiron emerxer a súa estrutura, fixo Mon Devane, relevante artista ourensán de arte mural, unha magnífica obra alusiva á presenza das tropas imperiais de Roma nestas terras. Nunha medianeira da travesía da OU-540, a carón dun aparcadoiro, pintou coa súa coñecida paleta de cores monocromática de turquesas en spray as pernas dun lexionario, coas súas caligae regramentarias e a lanza entre os pés, ao xeito do s. Jorge de Donatello, sobranceira definición plástica e histórica.