O cinismo na política ourensá

O artigo publicado por Rosendo Fernández o 4 de agosto en La Región baixo o título “¿La economía del cohete?” ilustra un fenómeno preocupante no debate público español: a conversión de quen ostentou responsabilidades políticas durante décadas en observadores críticos dunha realidade que eles mesmos contribuíron a construír. No seu texto, Fernández imputa ao goberno de Pedro Sánchez absolutamente todos os males de Galicia e Ourense, presentando o executivo central como culpable exclusivo dunha crise da que o mesmo autor é un activo promotor. Este médico reconvertido en político profesional desde os anos oitenta cuestiona o modelo económico galego sen asumir responsabilidades por un territorio que experimentou un declive sen precedentes baixo a hexemonía do seu partido.

O paradoxo resulta acentuado cando se examinan os datos obxectivos. Desde 1981, coincidindo coa chegada da democracia autonómica e o dominio case ininterrompido do PP (inicialmente como Alianza Popular), Ourense padeceu un dos descensos demográficos máis severos de España. Os rexistros do INE revelan que a provincia pasou dos 433.242 habitantes de 1977 aos 304.467 de 2024, perdendo máis de 128.000 persoas (un 29,7%) nunha das caídas poboacionais máis dramáticas do Estado. Nos últimos 50 anos Ourense foi a provincia española que máis poboación perdeu, con 136.086 habitantes menos en valores absolutos, cun descenso do 31% fronte ao crecemento nacional do 30%.

Estes indicadores non son casuais e reflicten décadas de xestión política caracterizada polo clientelismo, ausencia de proxectos industriais sólidos e unha excesiva dependencia de recursos públicos mal administrados. Para colmo, nun exercicio de elevado cinismo, un dos homes fortes do PP ourensán durante toda a era Baltar érguese agora en analista crítico dunha crise á que el mesmo contribuíu. O caso do Inorde, institución que Fernández preside desde 2015, constitúe un exemplo paradigmático de institucionalización estéril. O organismo consumiu máis de 200 millóns de euros públicos en tres décadas sen impactos no tecido produtivo, dependendo nun 70% dos fondos da Deputación (case 2,4 millóns de euros en 2024).

O deber democrático esixe que quen ostentou cargos públicos durante décadas asuma as consecuencias das súas decisións antes de converterse en analistas dunha realidade que contribuíron a xerar

En 2024, os gastos de persoal do Inorde ascenderon a 1.398.033 euros, máis 34.637 euros en indemnizacións e gastos de representación. Unha estrutura de dispendios que revela unha institución concibida máis como instrumento de emprego político que como ferramenta de desenvolvemento económico. A crítica de Fernández ao “foguete económico” resulta disparatada cando se constata que Galicia, baixo gobernos do PP desde 1981 (salvo os períodos do tripartito entre 1987-1989 e do bipartito PSdeG-BNG de 2005-2009), mantén taxas de crecemento inferiores á media española. As cifras do INE confirman que o PIB galego creceu un 1,8% anual entre 2014-2023, fronte ao 2,1% nacional.

Escándalos xudiciais que salpicaron a xestión da Deputación evidencian un patrón de opacidade e mal uso dos recursos públicos. Como man dereita de José Manuel Baltar na súa condición de vicepresidente primeiro, Fernández foi clave na arquitectura institucional que propiciou estes desvíos. A investigación da Oficina Europea de Loita contra a Fraude (OLAF) sobre os proxectos Daredo e Deputrans, de depuradoras rurais, revelou “diversas irregularidades nas contratacións” que obrigaron a devolver máis de 10 millóns de euros de fondos europeos. No “expediente castaña”, disfrazándose de científicos traballadores da Deputación para xustificar axudas millonarias da UE, evidenciaron ademais altas doses de creatividade para desviar fondos. A conversión de xestores públicos como Rosendo Fernández en comentaristas críticos da súa propia obra normaliza a irresponsabilidade política.

Mentres Fernández cuestiona un hipotético “foguete económico”, a realidade é que Ourense mantén o PIB per cápita no 64% da media nacional coa maior taxa de envellecemento de España. O deber democrático esixe que quen ostentou cargos públicos durante décadas asuma as consecuencias das súas decisións antes de converterse en analistas dunha realidade que contribuíron a xerar. O debate sobre o modelo económico galego require voces que acheguen solucións baseadas en evidencias, non xustificacións retrospectivas de xestións erráticas. A transformación require liderados capaces de romper coas dinámicas clientelares que caracterizaron décadas de goberno autonómico e provincial, apostando por un modelo baseado na meritocracia, a transparencia e a xeración real de riqueza. Só así poderá superarse o “foguete” da retórica baleira que caracterizou o discurso político galego durante demasiadas décadas.