Luz e memoria

Efectivamente, parece que o clima ten memoria para repetir episodios doutros tempos, facendo certezas do refrán popular, “nunca choveu que non escampara”, enraizado na nosa cultura e dando fe de que a choiva forma parte da paisaxe e da vida diaria en Galicia, de modo especial, nas amplas e despoboadas zonas rurais. É un refrán que di máis cousas, algunhas delas esperanzadoras, como esta de “tras a adversidade chega a calma” desexada, reclamada, perseguida e demorada.

Segundo o dito popular, todo é cíclico e a realidade é cambiante. Os científicos estudan os cambios climáticos e proxectan confianza na experiencia. Eles saben, igual que quen le este xornal, que a confianza no cambio abre as portas da esperanza. Queremos auga e algún día choverá, se queremos que pare, cando sexa, parará. Sempre atoparemos na historia algunha situación semellante á actual.

Nun libro con textos científicos e divulgativos, “Historia da meteoroloxía e da climatoloxía de Galicia” coordenado por Francisco Díaz-Fierros e publicado, en 2008, polo Consello da Cultura Galega, dise que os climas, alén da súa dimensión física, teñen unha clara significación cultural, ata o punto de que Ramón Otero Pedrayo, “sentía climaticamente as diversas falas dos pobos europeos”.

A meteoroloxía é a ciencia que estuda os fenómenos que teñen lugar na atmosfera, pero os científicos que traballan neste ámbito, non poden esquecerse da cultura que os rodea e que os alimenta. Parece que a climatoloxía dun territorio xera unha forma de vida, unhas costumes e unha cultura que vai marcar o andar da xente e da vida dese territorio, por grande ou pequeno que sexa.

O mundo está pendente das observacións meteorolóxicas, con enorme incidencia nas guerras, nas invasións, nas vitorias e nas derrotas. Son como armas militares para a destrución ou, cando menos, para facilitar a destrución, que tanto lles interesa a eses poucos, que queren para eles o de tódolos outros. Se os pobres puideran controlar o clima, outro galo cantaría, habería luz para a maioría.

Luz e memoria son convenientes para seguir camiñando cara adiante. Cómpre saber o que pasou, para non repetir erros, para que non se agranden eses mares de bágoas xélidas dos pobos que sofren a brutalidade da inxustiza diaria. Si, a Tía Manuela quere alumear a memoria.