Pastoral, política e espectáculo

Fixen unha carreira nun taxi da Coruña. O taxista estaba manifestamente indignado co desbarate que supuxo a visita de León XIV a Madrid, Barcelona e Canarias. Ao seu xeito de ver, todos os españois, católicos ou non, pagaremos semellantes gastos mentres a Igrexa se embolsará esmolas e subvencións. Quixen contradicirlle cun exemplo. Supoñamos, dixen, que sumamos as celebracións de catro enfrontamentos entre o Real Madrid e o Barça. Seguro que poderán alcanzar dispendios semellantes en seguridade, controis de tráficos, iluminacións extras, deterioración dos pavimentos e mobiliario urbano, incremento do transporte público, etc. que tamén pagaremos todos os españois, incluídos quen non somos afeccionados aos espectáculos deportivos, mentres os clubs de fútbol recadan o importe das entradas, os patrocinios de televisión e de anunciantes, máis a venda de camisetas.

Ao chegar ao destino, o bo do chofer mesmo se apeou do auto intentando continuar a polémica. Non lle dei moito máis cuartel porque para min a visita do papa tivo compoñentes que van máis aló das cifras de gastos e hipotéticos beneficios, que algúns medios empeñáronse en valorar e difundir como elementos de calidade positiva dos eventos. Non sei se o condutor do taxi entendería que o fenómeno relixioso basculou sobre tres compoñentes esenciais: o ritual, o pastoral e o político. Sen dúbida, os ritos católicos convertéronse en espectáculos e, mesmo, nun fenómeno turístico, pero é ben certo que as relixións se manifestan e sosteñen grazas ás escenificacións rituais, no noso presente transmutados en cerimonias de masas competindo cos concertos e os encontros deportivos. A min parécenme hiperbólicos á hora de transmitir ou conservar as crenzas. Corren o risco de baleiralos de contido sepultos baixo os impactos visuais e mediáticos, como xa sucede coa Semana Santa mudada de actos de penitencia medieval a reclamo turístico. Pero alá eles!

No estritamente político foi audaz aínda practicando a norma

Nesta ocasión, o paseo de León XIV por España, no en tanto do entorpecemento da vida cotiá, gozou dunha excelente organización, precisa como a escaleta dun “reality” televisivo. Seguilo ou non era voluntario.

No pastoral, o papa camiñou sobre a corda frouxa da doutrina da fe fronte ao laicismo crecente da sociedade contemporánea. Cuestións como o divorcio, a interrupción voluntaria do embarazo, a eutanasia ou as liberdades sexuais queimáronlle nas mans a pesar do equilibrio das súas palabras. A Igrexa anacrónica pesa moito sobre o seu teórico progresismo de apertura á existencia vital do novo século. León, como lle sucedeu a Francisco, ten ante si o duro traxecto de cambiar a esencia da súa organización para que a Igrexa siga circulando cara á eternidade predicada. Difícil tarefa.

No estritamente político foi audaz aínda practicando a norma –a Deus o que é de Deus e ao césar o que é do césar-. Quedará na historia como o primeiro papa que sobe á tribuna das Cortes Xerais, que apoiou ao Goberno de coalición de esquerdas nas súas políticas internacionais, que recriminou o barullo e a confrontación xerados pola oposición, que exaltou a palabra e o diálogo en beneficio da solidariedade e a paz, que defendeu os dereitos dos inmigrantes e dos diferentes. Mostrou un ecumenismo social, máis aló do cristián, necesario e esperanzador. Iso si, pasou ás ocultas polo problema dos abusos no seo da Igrexa e obviou as peticións das mulleres para acceder ao sacerdocio. Con todo, dunha viaxe papal tampouco deberiamos esperar unha total declaración de principios como no traxecto dunha carreira de taxi.