Pensar Ourense para construír futuro

Ourense leva demasiado tempo falando de si mesma sen pensar en si mesma. O ruído público oscila entre a nostalxia e a queixa, sen que agrome un espazo estable onde analizar con rigor o que é e o que podería ser. Non existe tradición de pensamento organizado sobre a cidade e a provincia independente dos partidos e das institucións, nin tan sequera nas universidades cando estas funcionan por encarga ou en modo autorreferencial. Esa ausencia ten un custo real: os problemas diagnostícanse mal, as decisións tómanse por contaxio, intuición ou segundo lóxicas de partido, as políticas non se avalían e cada ciclo político comeza desde cero, sen acumular aprendizaxes útiles. A falta de ideas non é un problema cultural. É unha eiva de gobernanza que se pode corrixir. Para cubrir esa lagoa nace o Ourense Policy Lab (Oulab).

A denominación retida non é snobismo. Policy designa algo que galego e castelán non capturan nun só vocábulo, a saber, o conxunto de marcos analíticos, decisións e modelos que configuran a acción pública nun territorio. Escoller ese termo en inglés é tamén unha declaración de intencións. Ourense non pode pensarse só desde a autocompracencia do que se considera saber nin desde o illamento de quen cre que os seus problemas son únicos e irrepetíbeis. Precisa conectar cos debates que se producen noutras latitudes, deprender de experiencias comparadas, tecer redes con actores tanto próximos como alleos, e proxectarse cara ao exterior con humildade, consciente do que outros saben e fan, pero sen complexos nin sensación de inferioridade. Un laboratorio de ideas local que mira ao mundo non como fuxida, senón como método de traballo.

A falta de ideas non é un problema cultural, senón unha eiva de gobernanza que se pode corrixir

Diane Stone, profesora no European University Institute de Florencia e investigadora consolidada sobre” think tanks” nas democracias avanzadas, sostén que estas organizacións actúan de ponte entre o coñecemento experto e a decisión pública, pero tamén entre a academia e unha cidadanía que raramente é consultada sobre as cuestións que máis lle atinxen. O modelo de aspiración son institucións como Brookings en Washington, Chatham House en Londres ou Bruegel en Bruxelas: independentes do poder, ancoradas na realidade, con capacidade para influír nos grandes debates sen subordinarse a ningunha axenda electoral. Ninguén agarda que Ourense produza a vindeira gran síntese xeopolítica, pero si que aprenda a pensar os seus propios problemas con ambición de rigor e disposición a cuestionar o que se da por establecido.

Oulab constitúese como asociación sen ánimo de lucro e sen adscricións partidarias. O seu activo máis valioso é a xente que o compón: mulleres e homes formados e capacitados, algúns mesmo referencia recoñecida nos seus eidos, activos na universidade e na empresa, no sector público e na sociedade civil. Fillos de emigrantes que naceron, estudaron e traballaron fóra e chegan con outra mirada sobre o posible. Profesionais que un día decidiron retomar coas orixes e escolleron vivir e apostar o seu talento aquí. Ourensáns da diáspora, desde a burbulla comunitaria ata a Silicon Valley, cun ollo sempre posto na casa, inquedos e comprometidos co seu lar. Todos aportan algo distinto sobre o que esta cidade e provincia debe ser. Unha diversidade de traxectorias que conforma o cerne do proxecto e a súa principal garantía contra o pensamento de club.

O próximo luns 15 de xuño, no Liceo, Oulab promove o seu primeiro debate público sobre se é posible recuperar Ourense pola esquerda. O título é provocador, pero cun fondo rigorosamente analítico. Arredor do 55% do voto ourensán en 2019 foi progresista e, con todo, o resultado foi un goberno populista que en 2026 aínda se mantén no poder. Será que o bloque reformista privilexia un enfoque reactivo sobre o propositivo? Peca de improvisación onde tería que enarborar proxecto de cidade? Atópase illado de colectivos e veciños cos que deberían construír futuro? Non identifica problemas reais nin causas que defender? Segue a existir unha maioría social de progreso? Falla a organización? É inevitable a fragmentación? Pode Ourense ser allea á reflexión que percorre o Estado sobre como artellar un proxecto común de esquerdas capaz de construír maiorías? Non é un mitin, é o comezo dun proceso.

O destino de Ourense non está escrito, e desde logo non pasa polo inexorable declive nin a resignación. Non se trata de xestionar a desfeita con maior ou menor elegancia, senón de revertela sen paliativos. Esta provincia ten recursos, talento e xente disposta a traballar por ela, dentro e tamén alén dos seus límites. Gobernanza, democracia, economía, demografía, enerxía, innovación, cultura, patrimonio, transporte, urbanismo, vivenda, sanidade e benestar social son algúns dos eidos sobre os que Oulab se propón reflexionar e propor, coa certeza de que o pensamento meticuloso e independente é a mellor ferramenta para adoptar as mellores decisións. Ourense non só pode sobrevivir, senón situarse á fronte das cidades que saben cara a onde van. O traballo comeza agora.