Eduardo Medrano
Motín de Esquilache
HISTORIAS DE UN SENTIMENTAL
El 11 de mayo de 1975 se celebró por primera vez en Ourense la “1ª Festa Galega da Queimada”, motivo por el cual, con el patrocinio de instituciones que ya no existen, la “Caja de Ahorros Provincial de Orense”. La “Caja Rural” y “Cervezas San Martín” se editó un hermoso folleto, con portada e ilustraciones de Virxilio, del que conservé un ejemplar, de enorme valor. Presidia el comité de honor León Herrero Esteban, de infausto recuerdo, ministro de Información y Turismo, y formaban parte del mismo las autoridades locales. El comité ejecutivo lo presidía José Losada Durán y con él lo formaban varios ilustres vecinos. El pregonero de la fiesta fuera Segundo Alvarado Feijoo-Montenegro, la señorita Agustina Arias López compuso la música y hasta hubo tres damas de honor, las señoritas Concepción Carreiro Estévez, Leonor de la Puente Fernández y Berta María Rodríguez Pérez.
La fiesta se inició a las seis de la tarde con un desfile con la meiga y corte de honor por el centro de la ciudad desde la plaza mayor al campo de los Remedios. El pregón fue a las ocho y luego las actuaciones de los grupos folklóricos y el prendido de la queimada. A las doce tuvo lugar la quema de madamitas y el fin de fiesta. Actuaron los Coros y Danzas de la Sección Femenina, diversos grupos de la provincia, las Danzas de Cobas (Pontevedra) y los Cigarrós de Laza. Aparte, pusieron la música la Banda Municipal y la Banda de cornetas y tambores del Regimiento de Infantería Zamora 8 “El Fiel”.
En el documento que conservo de aquel día, destaca el artículo de don Ramón Otero Pedrayo, titulado “Arredor da queimada”, donde dice: “Do mesmo xeito que as troitas saben millor fritidas con lume de torqueira de urce, o porco pra locir seus gastares pide lume de fachas vellas cepeiras na ribeira e de fachas de carballa na montaña, coido que una clásica ‘queimada’ precisa do vello chisqueiro aldeán pra se acendere. E, tamén, curtesía e fidalga lembranza pois nos leva ó tempo dos oríxenes do fago,e de todo é merecente a boa augardente galega. Pro de cales teñan sido os comezos históricos da ‘’Queimada’’ saben moito Cunqueiro e Castroviejo, mestres dos rídoos misteriosos da noite galega e doutras moitas cousas. Eu somentes poderéi aventurare algunhas hipótesis. Delas escalmo tres pra que se non diga que non espondo ó xentil requerimento que- se me fai sobre o asunto.
A primeira poderá ser do gosto dos historiadores e dos humoristas. A ‘queimada’ foi invención de Pedro Madruga. Pedro Madruga mais humorista ainda do que o groso tingue do conde de Altamira do seu tempo, acendeu a augardente despois do castigo de Ribadavia e cas luces azules e beiladoras maxinou un funeral no que il oficiou de preste tonsurado nas espeluncas do cierno. E ó mesmo tempo quixo fanfarrear de unha chama mais fermosa e humá n da ue a das bombardas e arcabuces que de aquela comenzaban a axordar a Europa.
A segunda non deixaría de ser estimada pola ilustre confreiría dos bebedores solitarios: a queimada tivo seu primeiro beilado nas adegas galegas do XIX dinantes da f iloxera: naceu pé das antigas fustallas, nas noites de filosófoicas paroladas nos canteiros das pipas polos derradeiros fidalgos que baixaban de noite á adega deixando ó moucho erudito a leutura dos infolios das suas bibliotecas. Os mouchos e os patos, estudantes finos de Súmulas e ningún gostante do viño. Me non negarán beleza ancestral e cosmogón ica á terceira hipótesis: a do orixen máxico da queimada. O comén a augardente foi deus cruel e impiedoso acendendo fogueirasde loucura nos miolos galegas. Entón un varón sabido e penitente pensóu no sacrifizo votivo na ara da noite ó tremendo nume alcohólico, e por arte de maxia xurdiron -cecais., de fixo nun priorato do ribeiro- as chamas coor de poente, de abrente apaixoado, de azules de lago romántico, e seu beilado ridoal, consorcio do fogar, nova chama. E o nume terrible, sadisfeito, deixóu de enlouquecer ós homes, e sentado no seu trono de noite,pensou que tamén as estrelas podían ser as faíscas da Queimada do Cosmos. E a Galiza poido beber e ensoar pra sempre.. E pido perdón,agradecendo algunha oura teoría,sin dúbida millar de que as miñas”.
Completa el folleto un poema de Tovar dedicado a la queimada. Además do “Cantar da queimada”, un artículo del padre Isorna sobre su contenido espiritual, la historia de la misma y un prontuario de cómo elaborarla y sus esconxuros, y un artículo de Alfredo Cid Rumao sobre el mito y el ritual. Pero, en resumen, los que estuvimos allí aquel día lo pasamos de miedo.
Contenido patrocinado
También te puede interesar
Lo último