Os prodixios do Sistema Literario Galego

Teño varios libros pendentes de lectura. Fun mercándoos a golpes de intuición, tamén por razóns de índole afectiva e mesmo hai entre eles algún co que me agasallaron. Non sei se lamentablemente, tendo a ler primeiriño de nada os de orde afectiva, escritos que foron por amigos e que sempre son os que máis preocupan, e así, léoos un pouco ás agachadas: non sempre me gustan e, por tanto, non escribo nada deles, facelo, escribir ó respecto, non os vai millorar e o mesmo séntalle mal ó amigo e non lles están os tempos pra perder os poucos que a idade provecta vai deixando en pe.

Anos houbo, hai xa moito deles, nos que as editoriais patrias, as carentes de ánimo de lucro e as que si o teñen (con todo dereito, conste) me pasaban as súas novidades. Hai tanto tempo delo que nin eu mesmo me acordo daqueles anos xenerosos. Enviábanmos, coido eu, malia saber que o meu non era, nin o é, a crítica literaria senón facer certa aquela sección que tiña o Carlos Casares titulada “A ledicia de ler”. Xa só nos acordaremos dela os máis vellos da tribo. Iso é xustamente o que me gusta pensar que comunico: a ledicia que me proporcionou a lectura deste ou daquel libro con independencia do nome do seu autor.

Notáselle a algúns dos nosos actuais críticos que a miúdo nos comunican a ledicia que sentiron ou que se limitan a facer unha pequena recensión dando conta da aparición nos andeis das librerías da obra dalgúns afíns ós seus postulados políticos, relixiosos e mesmo deportivos. Un do Celta dificilmente vai non xa eloxiar, senón tan só dar conta da existencia dun libro dun siareiro do Depor, e viceversa? Non hai casos. Como me respondeu a min unha señora con brillante traxectoria político-cultural, falar ben dalgún autor non está ben visto nos ambientes nos que ela andaba.

Que pasaría coa literatura galega se de súpeto desaparecesen os apoios gobernamentais a ela? Que editoriais sobrevivirían? Que autores e por que?

En ocasións penso se vivimos en e do puro disparate. Debo recoñecer que os tres primeiros parágrafos desta tririta de hoxe, parécemo a min, son consecuencia, e si que o son, dos días que vivimos; días nos que as argumentacións preelectorais aboian preñadas de todo o que, xa que non na vida política, debera estar ausente na vida literaria. Unha utopía, claro. Nunca foi así e non vai comezar a selo a partir de hoxe. Nin na política -e, algo menos, nin na literatura- cando na súa práctica conviven xentes adictas ós distintos credos que hoxe se pregoan.

Nen sequera os políticos deberan ignorar a potencia literaria dun texto como o de Luis Ferdinand Céline titulado “Voyage au bout de la nuit”, ou mesmo a grandeza poética da obra de Ezra Pound. Cito a ambos, debo confesalo, porque estes non son os mellores días pra falar dalgún que outro bo novelista e dalgúns que outros grandes sonetistas (que ben se lles da o soneto ós de dereita extrema!) hoxe xa case que totalmente esquecidos. Escribo totalmente porque case esquecidos están tamén ós grandes autores españois do século pasado e veremos o que sucede cando empecen os recortes que se anuncian e aveciñan, gañen uns ou gañen outros.

No noso ámbito, niso que se lle di Sistema Literario Galego, é doado predicir o que vai pasar vendo o que está pasando. Hai unha pregunta terrible que me vou atrever a formular con independencia dos xa algo lonxanos tres primeiros parágrafos. Aí lles vai: Que pasaría coa literatura galega se de súpeto desaparecesen os apoios gobernamentais a ela? Que editoriais sobrevivirían? Que autores e por que? Cales outros sobrevivirían e a causa de que o farían?

Vivimos anos prodixiosos, é certo, pero deberemos ter en conta que os prodixios son, segundo nos aclara a nosa RAG, “acontecementos extraordinarios que parecen ou son contrarios ás leis da natureza”. Cando o Goberno tripartito funxíu como tal, atopou seiscentos mil libros en galego nos almacéns da Xunta. Cando Fraga cesou nas súas funcións deixou dous millóns e medio de libros neses mesmos almacéns. Non houbo intervencións parlamentarias a tales efectos; logo, daquela do Goberno bipartito, cantos miles de libros galegos foron enviados a unha Feira do Libro na que non se poden vender libros e nese país anfitrión non se fala unha palabra de galego. Prodixios. Estaremos xa tan afeitos que nin decatármonos deles?