Os torques de Ansorena, a Ourense, por favor

Leo no catálogo da prestixiosa casa Ansorena de Madrid que o próximo martes, 14 de maio, saen á subhasta pública dous torques de ouro da época castrexa, de entre os séculos VI e I a.C., e un brazalete, tamén de ouro, se cadra algo anterior, procedentes dunha colección particular galega e polo que solicitan 195.000 euros. Non se sinala procedencia pero parece ser que son de Ourense. E creo que case se podería apostar a que son restos dun tesouro aparecido no Castro de Beade en 1940, e que saíu da escura terra e entrou en terra escura por décadas. Eran tempos difíciles e avoltos. No Museo Arqueolóxico de Ourense existen dúas espirais para recoller o cabelo tamén de ouro e tamén desa cultura, seica de Regodeigón, alí preto, e que non é imposible fosen do mesmo xacemento.

Pero imos co que non hai dúbidas. Ourense é terra de ouro. Seica fomos no Imperio Romano o seu “far west” da febre do ouro. Viñan furar montes ou batear nos ríos. Din os especialistas que da Gallaecia saíu o 7% do ouro do Imperio Romano, unhas 190 toneladas. De Oira a Barbantes; dos Milagros a Monte Furado; das Médulas ás Borreas en Viana; dos Biocos en Ribas de Sil ao Puzo do Lago en Maside. E de aquí, da provincial de Ourense, temos noticia de bastantes xoias de época castrexa. Unha lúnula de Allariz da que Barros Sibelo di en 1875, logo da súa descrición: “Fue adquirida por nuestro malogrado amigo D. Vicente Beloso, licenciado en Farmacia y vecino de dicha villa, y que conserva como recuerdo su dignísima esposa”. Ademais, un par de torques que están no Museo Británico, comprados en 1960 nunha subhasta en Sothebys, en Londres -por certo, irmáns case exactos destes de Ansorena, todos catro da chamada “escola flaviense”: varilla de sección cadrada ou romboidal, con remates en dobre escocia-; outro par de torques da colección de Sánchez-Arteaga, que sinala Cuevillas nos seus vellos estudos dos Arquivos do Seminario, un deles no Museo de Pontevedra e outro non se sabe. Inda máis, se cadra hai outro ourensán no Ashmolean Museum de Oxford, pero vai ti ver. Tamén apareceron dúas arracadas -ou pendentes- que figuran nos escudos de cadanseu concello: a do Irixo -no Museo de Pontevedra- e a de Vilar de Santos -no Museo Arqueolóxico de Ourense-.

Non teño dúbida de que a chegada a Ourense dese conxunto sería un acontecemento catalizador do interese na inauguración do Museo Arqueolóxico na Praza Maior

E si. No Museo Arqueolóxico de Ourense non hai ningún torques, a pesar de ser esta terra aurífera e prolífica en minaría e ourivaría. Terra, tamén, dos máximos especialistas no estudo da materia como Florentino Cuevillas e Bieito Pérez Outeiriño. Non teño dúbida de que a chegada a Ourense dese conxunto sería un acontecemento catalizador do interese na inauguración do Museo Arqueolóxico na Praza Maior -entre finais do 2027 e inicios do 2028, apostaría- e contribuiría a cubrir un oco nas coleccións cunhas pezas espectaculares e especialmente apreciadas pola súa procedencia, pola súa calidade, e pola súa escaseza, entre nós.

O Goberno central e a Xunta, que foron quen de tecer a recuperación do conxunto das seis magnificas moedas da colección de Antonio Oriol que hoxe se poden ver na sala de San Francisco, seguro que son capaces de articular a recuperación destas xoias castrexas para seren pezas claves do novo Museo. Que o director xeral do Patrimonio sexa ourensán de adopción, don Ángel Miramontes, non debería ser mala cousa. Eu non lles sei nada de mecanismos e situación legal, pero sei que habendo vontade e estratexia compartida, e tendo de man o BOE, o DOG e incluso os cartos precisos, malo será que non poidan achar un camiño nestes días que quedan para compensarnos pola dilación dos prazos. Lembremos, no Escorial levou a obra vinte e un anos; no Tal Majal, vinte e dous, e co Museo Arqueolóxico de Ourense levamos xa vinte e catro. Ben nos merecemos que manexen con xeito e rapidez, temón e vela, para traeren a este porto, ao noso vello e anovado Museo Arqueolóxico, este tesouro.