VLC 175, 150, 100, 75... (III)

E dicíalles que o día 11 de novembro de 1949, no teatro Avenida, ás doce da mañá, Otero mencionara a Castelao -a quen vira había só uns meses na Arxentina-, o público aplaudira e as autoridades rabiaran.

E imos co documento. Leuter González Salgado escríbelle ao seu amigo Ramón Vilar Ponte -sempre houbo unha conexión estreita entre os galeguistas de Ourense e os de Viveiro- o día 5 de decembro de 1949. A carta consérvase, dentro do fondo documental dos Vilar Ponte no Arquivo do Parlamento de Galicia, co número AV 11 275. O motivo inicial era darlle conta dun reenvío que fixera Leuter a Raimúndez a Londres dun material de Ramón Vilar Ponte para radiar nas emisións galegas da BBC, pois, como é sabido, son Leuter e Ben Cho Shey os que inician a tarefa de correspondentes. Di Leuter: “Dende logo o teu traballo está alá e d’el acusou recibo Raimúndez e sei que é un d’os primeiros que se ha de dar. Oxe é lus e non sei si radiarán o novo programa; si non será pro lus que ven. De todol-os xeitos ti recibirás aviso telegráfico da emisora. As demoras obedecen sempre á confección do programa e encaixe dos traballos; mais non te preocupe a demora”.

Pero axiña, entre “irmáns”, dálle conta ilusionado do acontecido semanas antes. “O de Lamas ren de particular ten. Orgaizado e dirixido oficialmente se non podía agardar outra cousa. Certo que sirveu pra pór de mostra a súa incapacidade, pois tiveran que botar man dos galeguistas, dos que o son e dos que inda o levan dentro a pesares dos seus feitos”. Sen dúbida este “botar man dos galeguistas” é unha forma de velo. Quen bota man? Non, desde logo, políticos da primeira liña, senón funcionarios de educación e xentes próximas ao amplo mundo dos amantes de Prado Lameiro e da figura de Lamas. Esta claro que Risco é o inspirador da frase “e dos que aínda o levan dentro, a pesares dos seus feitos”.

E segue: “Ramón, como sempre, formidabel na presentación de Filgueira, valente no inolvidabel discurso do Avenida, coa lembranza de Daniel arrincando a máis formidable ovación d’un auditorio emocionado. Tanto así, que provocou unha reaicion dos d’enfrente o que se manifestou pol-o serán, no xardin, frente a efixie do poeta e despois d’o outro discurso de Ramón, na nosa lingua, en meio dunha considerabel moitedume. Que xesto formidábel o d’iste pobo, alí xunto, apertando os beizos, con máis indinaceon que indeferencia, sen mans ergueita cando nos quixeran arrastrar pol-o medo a seguir o canto do himno da traxedia, faguéndolles coro as chamadas autoridás! Dende entón coido que podemos ter fé no porvir”.

Ou sexa ninguén levantou a man cando cantaron o “Cara al Sol”. Un “xesto formidable”. “Dende entón coido que podemos ter fé no provir”. A interpretación é unívoca, o ridículo feito polas autoridades. Pero segue con algo que aínda non dei localizado: “Un xornal clandestino-oficial, arremeteu contra nós calificando os actos realizados de galeguistas, pretendendo faguer mofa da ‘gaita’ e dos ‘gaiteiros’ que inda soñan con espertar. O que non contaban o e que pola súa incompetencia tiveran que cair nas mans dos ‘gaiteiros”. Que xornal clandestino-oficial? Algunha publicación falanxista ou similar? A ver se o topamos. En calquera caso, fala da derrota moral deles. Para concluír a carta dille a Villar Ponte: “A BBC adicou a emisión do día 14 o centenario en lendo traballos de Ramón e de Floro. Eu din o aviso os xornaes, mais somentes o publicou o Faro. O d’eiquí, que formaba parte da Comisión, prometeu dal-o, mais houbo ordes en contra”. En Vigo, non estaría o ambiente tan caldeado como en Ourense. Desde logo, unha vitoria en toda regra. Os de Ourense mobilizaron en favor de Lamas ata a BBC. Con razón dicía iso de “podemos ter fé no porvir”.