Os artesáns galegos reivindican en Ribadavia o valor da tradición

Artesanía, Saber e Sabor converterá as rúas de Ribadavia nunha mostra de produtos elaborados de xeito artesanal e, ó mesmo tempo, nunha homenaxe ó traballo feito coas mans. Un dos escenarios desta actividade será a igrexa da Madalena, onde unha decena de proxectos de diferentes lugares da xeografía galega amosarán os seus traballos.

Trátase dunha das accións que se desenvolverán entre o vernes 5 e o luns 8 de decembro, xunto co mercado de Artesanía Alimentaria na Praza Maior e a apertura dos locais comercias enmarcados no programa Vilas Vivas. Todos eles están promovidos pola Xunta dentro do proxecto pioneiro de revitalización comercial Vilas Vivas e nas medidas do Plan Estratéxico do Comercio de Galicia 2025-2030. Deste xeito, a cita, que acada a súa segunda edición, eríxese como un espazo de reivindicación e visibilidade para os profesionais que traballan coas mans.

Para os artesáns presentes convértese ademais nun escaparate esencial para a promoción dun sector que traballa arreo por manter a súa identidade e valor.

O valor das tradicións

Miguel Ángel de Barreiro, un dos nomes detrás do obradoiro de Nogueira de Ramuín Barreiros Artesanía constitúe xunto á súa muller a segunda xeración de ceramistas. A súa firma céntrase na auténtica porcelana, elaborando desde pezas utilitarias como xogos de café ou bandexas ata iluminación decorativa e xoiería.

O ceramista pon o foco no esforzo que require o oficio e na importancia de eventos como o de Ribadavia. “O artesán require moito esforzo no día a día, levántaste ás sete e non sabes cando te vas deitar”, comenta. Para el, é un traballo feito con paixón, cheo de “xornadas longas, pero que se fan con agarimo porque amas o teu oficio”. Para el, eventos coma este son unha plataforma crucial para divulgar o valor do produto galego fronte á competencia externa. “Esta visibilidade é o que necesitamos os artesáns”, precisa.

A necesidade de promoción tamén é un dos aspectos que destaca Antonio Fernández, de Enxógate, que achega a parte lúdica e de enxeño coa súa produción de xogos de mesa, habilidade e, máis recentemente, automatismos en madeira. Como artesán autodidacta dende 2013, o obxectivo para el pasa por facerlle ver ó consumidor sobre o que é verdadeiramente artesanía, lembrando que en moitas ocasións o mercado está copado por “grandes empresas que fan compra-venda” e confunden o labor artesán.

Por iso, insiste en diferenciar claramente as feiras controladas e supervisadas, como a de Ribadavia, onde “si podes ver artesáns que realmente somos artesáns, que temos aquí os obradoiros, que traballamos aquí e que facemos todo nós”.

Resiliencia e vanguarda

Entre os participantes que estrean presenza nestes encontros organizados pola Xunta está Vanesa Gómez, de Amora, centrada na artesanía en lá e papel. Vanesa dedícase á encadernación artesanal, un camiño que comezou hai catro anos tras un cambio de vida “forzado” por problemas de saúde que a deixaron sen traballo.

“Empecei a buscar opcións e atopei a encadernación que me motiva, gústame. Foi un cambio de vida obrigado pero é o mellor que me puido pasar,” confesa Vanesa. Para ela, o valor destas iniciativas radica tamén na conexión humana. “Parécenme iniciativas marabillosas. É un pracer estar, formar parte da Artesanía de Galicia, verte con outros artesáns, compartir inquedanzas, cousas boas, cousas malas, falar entre nós… Sempre xorden colaboracións e sinerxias que son moi boas”, explica.

No eido da xoiería téxtil, Zeltia Rodríguez acode coa súa marca “Zeltia ao aire”, amosando como a tradición se pode transformar en vangarda. Zeltia utiliza a técnica do bordado ao aire, a mesma coa que se realiza a pasamanería do traxe tradicional galego, para crear pendentes, pulseiras e colares que evolucionan cara a pezas de maior formato para pasarelas e colaboracións de moda.

A súa misión é “descontextualizar o bordado ao aire cara a outras cousas, non só ao tradicional, senón que ten moita vida máis alá do tradicional,” o que implica unha constante investigación. Alén da creación, Zeltia dedica tempo ao ensino. “Dou clases... para que a técnica non se perda, poñela máis en valor do que tiña e que sexa máis accesible á xente,” conclúe, destacando que a feira é o punto perfecto para dar a coñecer esta técnica, a miúdo confundida co macramé”.

Os responsables de Barreiros Artesanía, Enxógate, Amora e Zeltia ao aire son catro dos dez artesáns que desplegarán o seu bo facer na Igrexa da Madalena dende este venres ata o luns, enchendo o espazo nunha mostra de produtos para tódolos gustos que atesouran un mesmo amor polas tradicións.