A aritmética difícil da esquerda ourensá

Tirar conclusións de titulares ou extraer fragmentos de realidade para construír novelas á carta alimenta a desinformación. Fiel á lei de ferro enunciada por Michels, a oligarquía que prefire a obediencia á intelixencia castiga con máis saña ao heterodoxo da casa que ao adversario declarado. Houbo quen quixo malinterpretar o debate que o 15 de xuño no Liceo aspiraba a avaliar as opcións dun cambio pola esquerda na capital. O Ourense Policy Lab inauguraba un espazo de análise sobre coordenadas académicas. Non era un acto de campaña nin a presentación de candidatura ningunha. Tratábase de xermolar ideas que importan porque un goberno municipal pode transformar o cotián da veciñanza. O Concello decide sobre urbanismo, vivenda, mobilidade, economía local e servizos sociais. E nunha cidade onde a renda do centro supera en 16.000 euros a dos barrios máis pobres, a esquerda está interpelada.

Até a recente moción de censura apoiada nunha tránsfuga de Lugo, Ourense era a única gran cidade galega gobernada pola dereita. DO ocupa a alcaldía porque o PP o permite a cambio da Deputación, binomio inaugurado en 2019 e repetido en 2023. Pérez Jácome é un caso extremo de ultrapopulismo autoritario local: teatralidade como substituto da xestión, confrontación permanente con instancias superiores, construción sistemática do inimigo interno -praceiros, asociacións, medios críticos, funcionarios municipais-, burbulla mediática ao servizo do relato persoal e deterioro deliberado dos servizos como táctica. O que Fieschi chama “tiranía da autenticidade”, o mecanismo polo que o que “semella verdadeiro” devén “proba suficiente” e a emoción despraza a verificación dos feitos. Ultradereita ourensá, réplica miúda dun modelo que o Reagrupamento Nacional ensaia en Francia desde os noventa.

Malia o contexto xeral de emerxencia, a esquerda terma con eivas de seu

O experimento ten custos tanxibles. Facenda leva meses retendo millóns ao Concello, único caso das 101 cidades baixo o sistema de cesión de impostos, e o transporte urbano arrastra un contrato caducado desde 2015 entanto a avenida de Portugal arrisca os fondos europeos pola interrupción das obras. Alén da falta de proxecto e impericia, os salarios están catro euros por hora baixo a media galega, a oferta de arrendamentos caeu un 22% en tres anos e hai nove candidatos por piso baleiro, cuxo aluguer subiu un 12% nun ano. O 80% da poboación non ten unha zona verde a menos de 300 metros e sete de cada dez pensionistas cobran por baixo do salario mínimo. Evidencias dunha fenda social que non encaixa coas prioridades nin co relato de autenticidade que sostén o binomio involucionista.

Malia o contexto xeral de emerxencia, a esquerda terma con eivas de seu. Mouffe e Mudde analizaron como, ao desprazar o seu discurso cara á identidade, recoñecemento, ecoloxía e axenda cultural, o progresismo occidental relegou as urxencias materiais que un goberno local tamén debe atender. Prazas en escolas infantís e comedores que sosteñen a moitas familias, atención domiciliaria para maiores e dependentes, unha bolsa de vivenda municipal a prezo accesible, transporte ben dimensionado que conecte barrios afastados. Preocupacións que se deixaron de poñer no centro para desconectar do seu electorado tradicional. Tras a derrota de Kamala Harris de 2024, Klein e Thompson reivindicaron un “socialismo da abundancia”, un xiro para que a esquerda deixe de xestionar a escaseza e volva promover un futuro polo que pague a pena loitar.

A inflación de mensaxes en redes sen substancia nin proxecto detrás non engade e desgasta a quen a practica

O bloque progresista local arrastra ademais un problema estrutural de oferta. En 2019 presentouse repartido en cinco candidaturas que dilapidaron 5.639 votos sen obter representación, suficientes para inclinar a balanza. En 2023 corrixiu a dispersión cunha marca única, pero sen rostros coñecidos nin proxecto de cidade, armado ás présas semanas antes do voto. O patrón de irrupción tardía e evaporación tras o reconto non xera confianza. A iso súmase o que Dan Williams chamou “catastrofismo de confort”, discurso que enumera os males sen propoñer saída. A aritmética non admite equívocos. A suma de PSdeG e BNG non alcanza por si soa, e sen unha terceira forza de esquerda capaz de mobilizar a indecisos e abstencionistas non hai alternativa. Por certeiro que sexa o diagnóstico, ninguén se move sen unha proposta na que crer.

Nada se resolve con máis comunicación buxá. A inflación de mensaxes en redes sen substancia nin proxecto detrás non engade e desgasta a quen a practica. O electorado progresista, eses milleiros que apoian a esquerda nas xerais e quedan na casa nas municipais, non reclama relato, pide argumentos. Sondaxe cifra en case un 44% a bolsa de indecisos e abstencionistas, o maior caladoiro da cidade e a medida exacta do desencanto. Mobilizalo esixe falarlle do seu barrio, do seu aluguer, do seu autobús. O debate do Ourense Policy Lab non pechou a conversa, abriuna. Virán outros sobre como un ultrapopulismo sobrevive sen gobernar, a relación entre socialdemocracia e nacionalismo, os medios ao servizo do poder ou políticas de vivenda, mobilidade e financiamento municipal. A folla de ruta é clara, e estamos dispostos a pagar o prezo de pensar Ourense en voz alta.