As bubucelas de lugo

Seica comentaba don Álvaro que a palabra bubucela era nosa. Non había razón para escribila con uves pois na transliteración do zulú, ben se podía tomar a licenza de escoller b ou v a vontade dos que prestan orella. E aínda pensaba que era mellor escribila con dous bes, porque a palabra viña orixinalmente da parte de Mondoñedo. E relataba de que un día de moita nube e feira frouxa, alá na vila do norte de Lugo, pouco despois da guerra, escoitara como unha vella vellísima de ollos case de agua de azuis que eran, falaba dunha bubucela que a súa avoa tivera na casa. E que a ela, cando de noviña lle aprendían as primeiras letras os curas, a avoa lla deixaba levar suxeita cunha correa para presumir de paseo coas súas amigas. Ante a estrenáis duns comensais que aproveitaban o falar da vella para estarricarse e picar nas mellores talladas do pulpo, deixando rabiños e cabeza, ela aclaraba que a bubucela era un estraño animal fillo das relacións anormais das bubelas que seducían co seu cheiro ás donicelas macho afectadas na parte do olfato de certa incapacidade de distinción entre o ben e o mal. De como se entendían bubelas e donicelas para teren descendencia non era ela quen de saber, e máis nesas cuestións non entraba que lle daba apuro incluso ver os galos cubrir pitas, pero pensaba que as donicelas enredaban nas bubelas mentres durmían. E se nunca houbo moitas bubucelas, era porque non se daban reproducido entre elas. Un bo día desapareceron. Máis ou menos cando abriron a carretera.

Don Álvaro sabía tamén que as bubucelas tiñan unhas aliñas que só lle servían como as das pitas para voos pequeneiros, pois o peso do corpo longo e sedoso, sobre todo na parte dos xamonciños, que os tiñan tirando a gordos, facíanas torponas. E andaban sempre desacougadas por causa do gatipedros que eran animais máis coñecidos e aos que cobizaban, seica, os seus ovos, longos e aguzados, aínda sempre inútiles. De como a palabra pasou de Mondoñedo á lingua zulú e colleu novo significado, don Álvaro tiña a sospeita de que fora cousa dun simpático novicio negro, Damián, que recalara en Mondoñedo da man dun tratante en gando da parte de Celanova que o trouxera canda el de Fernando Poo. O caso é que desacougado coa guerra dos boërs que lía nos xornais, decidiu volver a África para axudar. O último que se soubo é que levara un baúl con roupa fresca, unha caixiña con sementes de grelos ?ou cimós como din alá- aos que era moi afeccionado, unhas fotos diante da fachada da Catedral, tres chisqueiros de mecha laranxa e outras cachivachadas diversas. Se levou ou non unha bubucela enxaulada non se sabe certo, pero do que estaba seguro don Álvaro é de que as bubucelas de Mondoñedo aínda que rebuldeiras eran pacíficas, discretas, non zunían e podían soportar a viaxe. E tiña tamén a certeza de que o negro Damián, o zumbón que lle chamaban, era moi amante delas.