Víctor González
Oriente y occidente
CRÓNICAS DE AGORA E SEMPRE
Son moitos os rexistros que dentro da biografía de Celso Emilio Ferreiro abordan a, primeiro esperanzadora e despois convulsa, relación que o poeta mantivo coa emigración no entorno da Hermandad Gallega de Venezuela, entre 1966 e 1973.
A todos cantos teñen -temos- unha certa idade, a apocalipse sufrida a pasada semana pola sociedade venezolana, estou seguro de que lles devolveu á idea aqueloutro episodio telúrico que tivo lugar ás oito da tarde do 29 de xullo de 1967, cando un tremor semellante converteu ós habitantes da capital nuns xoguetes animados abaneados ó albedrío da danza mortal provocada polo estremecemento da terra. Foron “cuarenta segundos de oleaje geológico”, que o poeta non esquecería xamais.
A xeito de resumo direi que viaxou ó Caribe no mes de maio de 1966 e cando aínda estaba asentando á familia na cidade, o 29 de xullo do ano seguinte tivo lugar un sismo de 6,7 graos que derrubou numerosos edificios e provocou varios centos de mortos e unha sensación indescritible para quen non estaba afeito a recibir acometidas desa dimensión, como lle acontecía ó propio poeta.
Ademais de ofrecer conferencias por distintos centros, entidades e institucións, Celso Emilio mantivo un compromiso xornalístico e editorial con diferentes medios do país que deixara atrás. Un deles foi o histórico “ABC” no que pronto comezou a escribir crónicas relacionadas coa vida cotiá e con aconteceres sociais, históricos, etc., do país que comezaba a descubrir e ó que lle colleu -todo hai que dicir de paso- un profundo cariño.
Neste contexto, tralo tremor o xornal convidouno a contarlle a súa experiencia ós lectores españois, cousa que fixo e sacou á rúa o doce de agosto e do que paga a pena reproducir algúns parágrafos, non só pola interpretación singular que lle puido dar o poeta, senón polos distintos rexistros -incluso rexoubeiros- dos que bota man para lograr unha meirande expresividade na comunicación.
Baixo o título de “Cuarenta segundos de oleaje geológico” e o antetítulo de “Caracas, la ciudad herida”, o poeta comeza sinalándose como protagonista indirecto, afirmando que “en la colección de hechos calamitosos, públicos y privados que uno ha ido acumulando a lo largo de la vida, no figuraba el fenómeno llamado terremoto. Ahora ya figura y puedo asegurar que es la pieza más terrorífica de mi museo de los horrores”.
De seguido aborda a relatividade do concepto temporal, relatando que “ustedes no pueden figurarse cuarenta segundos semejantes, un brevísimo lapso de tiempo, insuficiente para los que necesitaron ganar la calle desde los apartamentos superiores; y un interminable túnel de angustia para los que -como el abajo firmante- no pudieron salir del lugar donde se hallaban”.
A continuación comeza a describir o entorno de antes e despois do longo estrondo, fixándose en detalles nos que só reparan os poetas: “Los diminutos sapitos japoneses que pueblan los jardines y parques de las urbanizaciones y llenan de ocarinas mágicas las noches incomparables de Caracas, suspendieron de pronto su concierto como si hubiesen adivinado lo que iba a suceder, cuando la ciudad comenzó a temblar en un escalofrío convulsivo, como si la tierra, de súbito, fuese presa de un ataque de epilepsia o de furor incontenible, en donde el suelo se ondulaba y estiraba como un animal reptante y viscoso”.
Celso Emilio disque naquel intre participaba na celebración do aniversario dun neno e estaba tocando “una pequeña guitarra que aquí le dicen cuatro”, quedou cravado nunha cadeira e dende alí viu pasar “las secuencias de mi biografía y la historia del mundo en una síntesis perfecta y total”.
“Cuando el temblor pasó y el bramido se fue amortiguando -continuou- un silencio funerario, un silencio de soledad esteparia, sofocante y denso como una niebla, envolvió la ciudad, sobre la cual, los policromos letreros luminosos, indiferentes, seguían haciendo sus guiños publicitarios”.
Rematado o tremor, Celso Emilio e os seus saíron á rúa e a primeira sorpresa coa que se atoparon foi “comprobar que la ciudad no había sido convertida en escombros, como era de suponer, por la violencia del temblor sufrido”.
E isto aconteceu porque “los edificios, en su mayoría fueron construidos en condiciones adecuadas para la resistencia sísmica y aguantaron valientemente la arremetida”, algo que contrasta co cataclismo visualizado esta semana, xusto polo contrario, é dicir, porque a calidade construtiva de agora era simplemente ruinosa.
De todos modos, o poeta declarouse consciente de que Caracas acababa de pagar “un crecido tributo de sangre al hecho de haber sido erigida en un hermoso primaveral valle que los oscuros hados flaquearon de fallas geológicas” e amosouse orgulloso de que “durante tres días con sus noches, las instalaciones deportivas y recreativas de la Hermandad Gallega se convirtieron en un original campamento de refugiados”.
“Nuestros paisanos -incidiu- a la hora del peligro sintieron la necesidad imperativa de reunirse, verse y hablarse. Morir lejos de la patria es triste, pero lo es menos si se muere entre compatriotas”.
“Nuestros paisanos -rematou- parecían estar menos pesimistas y dentro de lo que cabe, más contentos. Y, créanme, el hijo de mi madre también está muy contento de poder contárselo a ustedes”.
Pero ese sentimento só duraría ata que outro terremoto -agora persoal- o estremeceu ó ser informado da expulsión da Hermandad, por politizar o colectivo.
De aí xurdiu o famoso libro “Viaxe ó país dos ananos” e unha xenreira que lle durou toda a vida.
Aínda así mantivo a residencia no país. Procurou traballo no ámbito da comunicación e conseguiuno no gabinete de prensa do presidente venezolano daquel momento, Rafael Caldera.
Isto obrigouno a tomar unha decisión que non acostuma a ser destacada nas súas biografías. Tal foi a de adoptar a nacionalidade venezolana, renunciando en consecuencia, á española.
Isto durou ata o dous de xuño de 1973, cando, xa de regreso á terra, presentou un escrito no xulgado celanovés manifestando “querer recuperar la nacionalidad española”, renunciando “a su anterior nacionalidad”, e exercendo “el juramento de su fidelidad al Jefe del Estado y de obediencia a las Leyes de España”.
Contenido patrocinado
También te puede interesar
Víctor González
Oriente y occidente
Miguel Abad Vila
TRIBUNA
Testut y Latarjet
Antonio Piñeiro
CRÓNICAS DE AGORA E SEMPRE
Corenta segundos na vida dun poeta
Miguel Mosquera Paans
El último bastión
Lo último
PRESUPUESTOS GENERALES
Hacienda fija los objetivos de estabilidad para los Presupuestos
GANAR CON SACRIFICIO
Francia se quita el esmoquin en el Mundial
POLÍTICA DE COHESIÓN
Corgos pide más poder para las regiones sobre los fondos europeos
LOS TITULARES DE HOY
La portada de La Región de este lunes, 6 de julio