Os dereitos de todos

Ela e o seu marido fóronse vivir a Ceuta hai uns cantos anos, recen casados e sen fillos. Nun daqueles cuarteis estivera destinado Marcial, como soldado forzoso e antimilitarista confeso. Ao volver da “mili”, e despois de tempadas longas traballando no mar ou na construción, plantando pinos e arranxando estradas, acordou volver a Ceuta, para atender a cantina daquela muller moura que lles daba de beber aos soldados galegos e que lles permitía cambiarse de roupa nun cuarto escuro, por detrás mesmo do mostrador, entrando, á dereita.

A dona da cantina, a “patroa”, acolleuno con moito gozo, deixoulle as chaves, a neveira, as mesas e as cadeiras para que puidesen seguir sentándose os soldados que chegaban, con cara de sufrimento, en cada unha das quendas. El vía a aquela terra como africana, como un anaco doutro continente, pero por ela daba a vida, pola terra e pola xente, moura ou branca. Xa nos anos sesenta do século pasado, cando se constrúe a Biblioteca de Ceuta, un grupo de profesores mozos achéganse á cidade para traballar no ensino e para organizar o futuro.

A taberna de Marcial era o lugar de referencia para aquela xente nova

A taberna de Marcial era o lugar de referencia para aquela xente nova, intelectuais que facían o seu traballo e permanecían felices, ata que aprobaban as oposicións e obrigatoriamente marchaban, deixando unha herdanza rica, con valores extraordinarios e reforzados por algúns dos soldados aos que lles tocaba facer alá o seu correspondente período militar.

Quen organizará agora o futuro desta cidade? Despois de tanta desfeita, de tanto despropósito, de tanto engano e de tanta reviravolta, ninguén sabe que aconteceu en Ceuta neste verán. E, aínda máis, ninguén é capaz de dicir nada sobre esa inxente cantidade de humanos mortos, deses mortos que mataron. Cantos foron?

Se Marcial da Devesa estivera vivo, coa axuda da súa dona e dos clientes da taberna, contaríaos a todos e todos terían un enterro digno, probablemente civil, e cos seus nomes gravados nunha lápida monumental, disposta para ser lida dun lado e do outro da fronteira. Unha lápida para interpretar hoxe e para a memoria.

Cómpre recordarlles aos que mandan, en Marrocos e en España, que falen e que se comprometan a respectar os dereitos humanos, que -como di a Tía Manuela- “son os dereitos de todos, dos negros e dos brancos, dos que andan no mar e dos que están na terra”.