España, centrar a reforma

Nos últimos anos, a política española quedou atrapada nunha dinámica de bloques enfrontados, alimentada pola polarización, os discursos emocionais e as estratexias de supervivencia partidista. Esta deriva erosiona a confianza cidadá e deixa o país sen unha folla de ruta que afronte con seriedade os retos do presente. Nin o goberno actual nin a alternativa conservadora ofrecen unha visión transformadora e realista. Entre a fragmentación que dificulta a gobernabilidade e a tentación de volver a modelos regresivos, urxe abrir un camiño novo: o dunha política equilibrada, centrada nas persoas e orientada ao ben común.

O Executivo hoxe funciona como unha suma de intereses dispares, onde cada avance nace máis de concesións puntuais que dunha estratexia compartida. A reforma institucional brilla pola súa ausencia: non se melloran os mecanismos de representación democrática, nin se achega estabilidade ou transparencia ao sistema. A descentralización, lonxe de ser entendida como un principio de boa gobernanza, utilízase como moeda de cambio. No ámbito social, predomina un enfoque asistencialista que non promove nin a autonomía nin a corresponsabilidade cidadá.

En fronte, a fórmula ofrecida polo PP e Vox aposta por recentralizar competencias, uniformizar a identidade nacional e reducir a diversidade a un problema a corrixir. O seu discurso de orde e seguridade, acompañado dun relato cultural excluínte, evita enfrontar os desafíos estruturais dunha democracia plural. Esa visión simplista recorre ao medo e á confrontación, axitando a sociedade civil.

No plano económico, é preciso apostar por unha economía social de mercado que promova a iniciativa privada, garanta equidade e fomente a innovación sustentable

Se hai unha reforma que pode abrir a porta a todas as demais, esa é a do sistema electoral. España precisa un modelo que fortaleza o vínculo directo entre representantes e representados, superando o control partidista excesivo e permitindo que a cidadanía premie ou castigue directamente o labor dos seus deputados. Podemos mirar cara ao sistema británico como referente, pero adaptándoo cunha dobre volta que garanta maiorías claras e representativas. A Constitución afirma que a provincia é o distrito electoral, mais non di que deba ser o único: este matiz abre unha oportunidade para redefinir a base da nosa democracia.

Entre os extremos hai espazo para un proxecto de centro, humanista e democrático que non ten que vir auspiciado por unha expresión partidista única, que non viva da equidistancia, senón da proposta; que non renuncie a principios, pero que entenda que gobernar é servir á cidadanía. Ese camiño esixe poñer á persoa no centro da vida pública, recoñecer a súa dignidade e garantir a súa liberdade responsable, nun marco de xustiza social e cohesión comunitaria.

A sociedade civil debe recuperar protagonismo. Comunidades locais, familias, asociacións, empresas e iniciativas cidadás teñen que ocupar un lugar central no deseño e execución das políticas públicas. O Estado debe acompañar, garantir dereitos e favorecer a cooperación, non suplantar nin afogar as enerxías sociais.

No plano económico, é preciso apostar por unha economía social de mercado que promova a iniciativa privada, garanta equidade e fomente a innovación sustentable. O sector público debe impulsar e non frear os sectores dinámicos da sociedade.

A política, no seu sentido máis nobre, é a arte de xestionar diferenzas para construír convivencia. Reconstruír España desde o centro reformista, sen visións tolleitas ou hemipléxicas, que asuma que unha comundiade política non debe ter centro e periferias, se non que a prosperidade ten que ser un vieiro que nos atinxa a todos. Ese é o camiño que require centrar a reforma pendente que España e tamén Galicia necesitan.