Ai España, España!

Moito me desacouga que se citen tanto as linguas nesta campaña, sobre todo con reviradas declaracións de amor ao español. Imos ver. A Constitución Española dedica o seu artigo 3º do Título Preliminar ás linguas. E ten tres puntos que comezan así: 1. O castelán é a lingua española oficial do Estado... 2. As demais...

Cambios de tamaño

Todo cambia. E tamén de tamaño. Como os grupos parlamentarios, ou municipais, habémolo ver, pero hoxe non toca. Vaiamos a cousas máis achegadas. Sen ir máis alá, a estatura media dos españois varóns a mediados do século XIX era de 1,62 m; en 1910 era 1,66, e hoxe vai camiño do 1,78 m. As mulleres,...

Primeiros de España

Pois si. Nalgo -permítanme o uso da contracción popular en vez da forma normativa “en algo”- somos primeiros de España. Máis que somos, é Ourense. Pero como vostedes saben, tendemos a usar un plural inclusivo sobre todo cando queremos presumir. E en que cousa é Ourense primeira de España? Supoño que en varias. Non...

Sal Lázaro e a chuvia

Hai un fermoso poema de Xavier Prado Lameiro no libro “A carón do Lume” (imprenta La Región, 1918) titulado “O San Lázaro” e que é un auténtico retrato etnográfico comparativo do cambio da festa entre entre as décadas finais do XIX e os comezos do XX. Comeza falando da capela do “San Lázaro vello”, a igrexiña que...

Alfredo Conde et Alli

Perdoen o latinismo final do título, pero sempre me gustou máis citar bibliografía “pola vella” universalizadora, coma os nomes científicos das plantas ou dos animais, que poñer a súa versión romance e escribir “e outros”.  E empezo por ese “et alii” porque existe unha conexión, nun aspecto, entre Alfredo e...

Desacougo, calma, desacougo

Ou podería titular “pena, alegría, pena” ou dun cento doutras formas que evidenciasen esa evolución circular que empezase por unha preocupación, logo unha fase de despreocupación e, de novo, unha de preocupación máis aguda.  Como saben os meus lectores, se algún teño, que malo será, estiven de viaxe a...

Malta

Escribo estas letras sentado, diante dunha cervexa, nunha terraza en Sliema, co fondo da illa Manoel e o perfil dourado das murallas e o casarío denso da fermosísima Valetta. A cidade cambiou, coma todo, de forma radical desde o ano 1990 en que estivera aquí. Algunha cousa, se cadra, non para ben, porque a...

Os pitos da Praza do Ferro

O cartel do Entroido da miña admirada Isabell Seidel non me acabou de encher o ollo. E iso que as cousas de Isabell sempre as gabo con intensidade e sinceridade. Pero hai un detalle nel, que ela non tiña porque saber, que me amola. Pero sigamos. O lema do cartel é perfecto -Ourense capital do Entroido- e representa...

O día grande de Yosi

Hoxe é día grande para Yosi. Antes foron días grandes para Los Suaves todos, coas medallas de ouro da cidade de Ourense (2010), de Galicia (2016) e da Provincia (2017). Pero hoxe é día de Yosi. Manuel Baltar di no prólogo da obra editada pola Deputación “Yosi. Canciones, algún desliz y dos o tres fotografías” que...

Boas ideas, caramelos e fracaso

Se cadra a idea que máis fracasou dos gobernos de Alberto Núñez foi a fusión de concellos. Era boa, pero é difícil pedir a un neno que deixe de comer un caramelo ou a un político que cuspa o seu. Así, mantemos a estrutura administrativa local creada en 1833 e ben que cambiaron as cousas da poboación e as formas de...

Bulas e outras cousas

Abula é un documento pontificio solemne aínda que a expresión popular “ter bula” significa poder facer algo sen que os demais o critiquen ou dean opinión. A cousa vén das indulxencias ou bulas que vendía a Igrexa para conseguir cartos, moitas veces para soster obras no Vaticano. Os que as compraban podían facer...

Ilusións electorais

Agora que as fichaxes de inverno xa pecharon no fútbol e as políticas están rematando, hai moitos que botan as contas da vella. Quen gañará a Liga? Quen gañará as Locais? Se fulano suma con mengano, pois pactarán con sicrano e pedirán a cabeza de beltrano; e na Casa grande enfronte do América, pois pasará tal ou...

Máis de Castelao e Ourense

Ben. Moi ben. O cadro símbolo “A derradeira leición do mestre” de Castelao está en Ourense, o único lugar de Galicia, á parte da capital, onde se poderá ver, grazas ás boas xestións dos xestores do tema e á xenerosidade do Centro Galicia de Buenos Aires. Despois, loxicamente, volverá á cidade porteña onde é, tamén,...

Amable, afable, dilixente

Pode unha persoa suscitar unanimidades? Difícil. Só os “predilectos” de verdade, os etimoloxicamente “amados por diante de calquera outro” que é o que significa a palabra, convocan ao seu redor opinións tan confluintes. E Benito Losada foi unha desas persoas de concordia -de poñer os corazóns xuntos– e de...

Benito Losada, exemplo na lembranza

Pode unha persoa suscitar unanimidades? Difícil. Só os escolleitos polos deuses, os predilectos, os etimoloxicamente “amados por diante de calquera outro” que é o que significa a palabra, convocan ao seu redor opinións senón unánimes, cousa por sorte imposible, si amplamente confluentes. E Benito Losada foi unha...

Cultura, turimos, fundacións

Leo con simpatía que as fundacións Curros Enríquez, Rosalía e Pondal se unen para promocionar o turismo sobre o Rexurdimento, ese período da segunda metade do s. XIX no que cos seus poemas lograron facer “rexurdir” a cultura galega escrita. Bravo. Porque, efectivamente, a cultura culta ten que ter unha proxección...

100 anos de Cátedra de Otero Pedrayo

O día 19 de febreiro, o martes pasado, cumpríronse cen anos de que Otero Pedrayo aprobara unhas duras oposicións para a Cátedra de Xeografía e Historia no ensino medio, pois eran 80 candidatos para unha única praza. E xa lle tardaba. Tiña trinta e un anos e rematara as licenciaturas de Humanidade e Dereito con...

O nacemento de Ourense e o comercio

Aínda que o digan Cuevillas, Ferro Couselo ou o sumsumcorda, a orixe de Ourense non é termal. Se chega ser así, por que non xurdiu Ourense nas Caldas, na Chavasqueira, no Tinteiro, ou en Outariz? Por que non hai unha cidade en Prexegueiro ou en Berán? Hai moitas augas quentes que nacen en moitos sitios pero en...

A intrascendencia da verdade

A queixa vén de vello. O trobador Airas Nunes queixábase no século XIII de que no mundo minguara a verdade, polo que saíra na súa busca e preguntara por ela en mosteiros e en pousadas de peregrinos en Santiago, e non topara dela nin noticia. Si. A constatación da mentira interesada vén de lonxe, polo menos desde...

E agora, o museo de Belas Artes

É tempo de deixar que as boas noticias sobre o Museo Arqueolóxico sigan o seu camiño e poñerse con toda determinación a traballar sobre o museo de Belas Artes que Ourense precisa. Voulles explicar a miña idea, que a teño bastante meditada. O vello Museo da Praza Maior, cando o montou Ferro Couselo, era...